Azərbaycanda nağdsız ödənişlərin və plastik kartlardan istifadənin artması bankomatlara olan tələbatı da artırır. Paytaxt və böyük şəhərlərdə bu problem hiss olunmasa da, bölgələrdə, xüsusilə ucqar kəndlərdə bankomat çatışmazlığı ciddi narahatlıq yaradır.
Pensiya, sosial müavinət və maaşlarını almaq istəyən vətəndaşlar bəzən hava şəraitindən asılı olmayaraq, ən yaxın bankomatadək kilometrlərlə məsafə qət etməyə məcbur olurlar. Bəzi rayonlarda yalnız bir bankomatın olması və onun qarşısında uzun növbələrin yaranması vəziyyəti daha da çətinləşdirir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, banklar və müvafiq qurumlar bu məsələyə xüsusi diqqət ayırmalı və bölgələrdə daha çox bankomat quraşdırmalıdırlar. Bankların əsas arqumentlərindən biri isə ucqar ərazilərdə bankomatların saxlanmasının maliyyə baxımından səmərəli olmamasıdır. Çünki əhalinin sıxlığı az olan yerlərdə tranzaksiya sayı da az olduğuna görə, bankomatların istismar və texniki xidməti xərcləri yüksək olur.
Lakin vətəndaşların rahatlığı və maliyyə xidmətlərinə çıxışının asanlaşdırılması üçün alternativ həll yolları tapılmalıdır.
Modern.az məsələ ilə bağlı Mərkəzi Bankla əlaqə saxlayıb.
Qurumdan sorğumuza cavab olaraq bildirilib ki, 2024-cü il ərzində ölkə üzrə quraşdırılan bankomatların sayı 2023-cü il ilə müqayisədə 6.2% artaraq 3,304 ədədə çatmışdır. Bu artımın, xüsusilə Bakı şəhərində 9.3%, regionlarda isə 2.7% olduğu müşahidə edilir:
"Banklar tərəfindən bankomatların quraşdırılması və regionlar üzrə bölgüsünə dair qərarlar bankların biznes strategiyaları əsasında formalaşdırılır. Bankomatların quraşdırılması zamanı həmin ərazi üzrə müştəri sayı və tələbatı, zəruri texniki infrastruktur imkanları, davamlı rabitə təminatı kimi məsələlər diqqətə alınır".
Açıqlamada bildirilib ki, 2024-cü il ərzində banklar tərəfindən təsərrüfat subyektlərində quraşdırılan POS-terminalların sayı 2023-cü il ilə müqayisədə 38.4% artaraq 119,5 min ədədə çatmışdır. O cümlədən, POS-terminalların sayı Bakı şəhərində 28%, regionlarda isə 58.5% artmışdır. Həmçinin, banklar tərəfindən müştərilərə göstərilən xidmətlərin əlçatanlığının təmin edilməsi məqsədilə ölkə üzrə 2077 ədəd özünəxidmət terminalları quraşdırılıb. Bölgələrdə əhali sıxlığının nisbətən az olması və zəruri texniki infrastruktur imkanlarının məhdudluğu banklar üçün bankomat quraşdırma prosesini həm iqtisadi, həm də texniki baxımdan çətinləşdirə bilər.
Qurumdan açıqlanıb ki, ölkəmizdə ənənəvi bankçılıq xidmətlərinin rəqəmsal müstəviyə transformasiyası yüksək artım tempi ilə davam edir və bu tendensiya fiziki terminallara olan tələbi minimallaşdırmaqla, internet və mobil bankçılıq həlləri vasitəsilə bank xidmətlərinin məsafədən əldə edilməsinə şərait yaradır. 2024-cü ildə internet bankçılıq xidmətləri vasitəsilə həyata keçirilən əməliyyatların həcmi 2023-cü illə müqayisədə 20.7%, mobil bankçılıq əməliyyatlarının həcmi isə 38.2% artıb.
Nağdsız ödənişlərin genişləndirilməsi üzrə həyata keçirilən tədbirlər, fiziki terminallara olan tələbi əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Son 1 ilin statistik göstəricilərinə əsasən, ödəniş kartları vasitəsilə həyata keçirilən ölkədaxili nağdsız ödənişlərin sayı 68.8%, həcmi isə 60.9% artıb. "Kapital Bank" və "ABB" isə hazırda ölkədə ən geniş müştəri şəbəkəsinə malik banklardır və bu səbəbdən onların terminallarından daha çox istifadəçi yararlanır.
"Qeyd edək ki, rəqəmsal ödəniş həllərinin genişləndirilməsi istiqamətində işlər davam etdirilir və bu fəaliyyət nəticəsində məsafədən ödəniş həllərinə əlçatanlıq artırılaraq, fiziki terminallara olan tələb minimallaşdırılır", - Mərkəzi Bankdan verilən açıqlamada qeyd olunub.
Zərif Sofiyeva
