2026-cı ilin birinci rübündə Türk İnvestisiya Fondunun (TİF) aktivləşməsi ilə birgə investisiyalar Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün strateji cəhətdən uyğundur. Fondun diqqət mərkəzində saxlaması nəzərdə tutulan üç sahə var. Birincisi, bərpaolunan enerjidir. Burada Azərbaycan 2030-cu ilə qədər 6 giqavat enerji istehsalını planlaşdırır ki, bunun da 4 giqavatı 2032-ci ilə qədər bir neçə yaşıl enerji dəhlizi vasitəsilə Avropaya ixrac ediləcək. İkincisi, nəqliyyat və logistika infrastrukturudur. Bu sahədə Orta Dəhlizdən keçən yük həcmləri 2019-cu ildən bəri beş dəfə artıb və Azərbaycanın Zəngəzur dəhlizinin 2026-cı ilin yazına qədər tamamlanması illik ixrac gücünə 15 milyon ton əlavə edəcək. Üçüncü sahə neft sektorunun inkişafıdır. Bu sektorlar Fondun məqsədlərinə cavab verir və eyni zamanda regional inteqrasiyanı həyata keçirir.
Bu fikri AZƏRTAC ilə Macarıstandakı Lüdovik Maksimilian adına Mərkəzi Avropa Dövlət İdarəçiliyi Universitetinin Türk Araşdırmaları Mərkəzinin baş məsləhətçisi və koordinatoru Devid Biro bölüşüb.
Ekspertin sözlərinə görə, kapital təminatı məsələsindən başqa daha əhəmiyyətli bir struktur imkanı da var: “Regional investisiyalar əməliyyat təcrübəsi və bazara çıxışla müşayiət olunduqda əhəmiyyətli dərəcədə daha effektiv olur. Türk bölgəsindəki Macarıstan şirkətləri Aİ-nin tənzimləyici təcrübəsi, infrastrukturun modernləşdirilməsi bacarıqları və həm Şərq, həm də Qərb bazarlarında nüfuza malikdir ki, bu da investisiya qoyulan kapitalın gəlirliliyini artıran və daha böyük iqtisadi inteqrasiyanı asanlaşdıran bir üstünlükdür”.
Devid Biro hesab edir ki, TIF yeni bir əməkdaşlıq forması üçün model ola bilər. Fond, həmçinin beynəlxalq investorları və Macarıstan əməliyyat tərəfdaşlarını cəlb edən regional kapitalla birgə maliyyələşdirmə platforması qismində xidmət edə və Avropa bazarına çıxışı asanlaşdıra bilər. “Bu, Fondu ənənəvi inkişaf bankından daha çox regional dəyər zəncirlərini əlaqələndirmək üçün bir vasitəyə çevirir. Beynəlxalq və Avropa investorları əvvəlcədən mənfi təsirlərdən qorunma və əməliyyat öhdəlikləri təmin edən Türkiyə kapitalını izləyir və beləliklə, birdəfəlik sövdələşmələr əvəzinə davamlı tərəfdaşlıqları inkişaf etdirirlər”, - deyə ekspert sözlərini yekunlaşdırıb.
Xatırladaq ki, 2023-cü ildə Ankarada keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının Zirvə toplantısında Türk İnvestisiya Fondunun yaradılması haqqında Saziş imzalanıb. Fondun ümumi kapitalı 600 milyon dollardır və altı ölkənin - Azərbaycan, Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və Macarıstanın ianələri hesabına formalaşır. Bu ölkələrin hər biri 100 milyon dollar ianə edir. Fondun resursları infrastruktur, bərpaolunan enerji, kənd təsərrüfatı, turizm, informasiya texnologiyaları və digər sektorlarda birgə layihələrin dəstəklənməsi üçün istifadə olunacaq.
