1980-ci illÉ™rdÉ™ ABÅž sirli bir eksperimental suüstü “görünmÉ™z” gÉ™mi tikib. Bu gÉ™mi məşhur "Lockheed F-117 Nighthawk" qırıcı tÉ™yyarÉ™sindÉ™n ilham almışdı. "IX-529 Sea Shadow" (“DÉ™niz KölgÉ™si”) layihÉ™si Soyuq müharibÉ™ dövrünün É™n sirli müdafiÉ™ eksperimentlÉ™rindÉ™n biri olub vÉ™ ABÅž HÉ™rbi DÉ™niz QüvvÉ™lÉ™rinin müasir aÅŸağı görünÉ™n gÉ™milÉ™rinin É™sasını qoyub.
Hit.az xəbər verir ki, bunu "Slash Gear" yazıb.
Havadan dənizə gizlicə...
"F-117 Nighthawk" vÉ™ B-2 bombardmaçısı “gizli” texnologiyasını ABÅž hÉ™rbi üstünlüyünün simvoluna çevirdi. Eynı ideyalar mühÉ™ndislÉ™r tÉ™rÉ™findÉ™n dÉ™nizÉ™ tÉ™tbiq edilmÉ™k istÉ™nib. Bu təşəbbüs məşhur "Lockheed Skunk Works" bölmÉ™sindÉ™ yaranıb: É™vvÉ™l radar görünmÉ™zliyi konsepsiyası sualtı qayıqlara tÉ™tbiq edilmÉ™k istÉ™nirdi, sonra isÉ™ suüstü gÉ™miyÉ™.
LayihÉ™nin icrası DARPA-ya hÉ™valÉ™ olunub. “DÉ™niz KölgÉ™si” San-Fransisko körfÉ™zindÉ™ barjada yüksÉ™k gizlilik ÅŸÉ™raitindÉ™ tikilib. Xüsusi meyilli kÉ™narları olan gÉ™mi stealth tÉ™yyarÉ™lÉ™rÉ™ bÉ™nzÉ™yirdi vÉ™ radar görünmÉ™zliyini artırmaq üçün, xüsusÉ™n sovet dövrünün peyk radarlarının X diapazonunda, optimallaÅŸdırılmışdı.
Problemlər və nailiyyətlər
1981-ci ildÉ™ ilk sınaq gediÅŸlÉ™ri zamanı gÉ™mi su üzÉ™rindÉ™ nÉ™zÉ™rəçarpan iz buraxırdı – qırılmış pÉ™rvanÉ™lÉ™r sÉ™bÉ™bindÉ™n. ProblemlÉ™r düzÉ™ldildikdÉ™n sonra sınaqlar 1980-ci illÉ™rin ortalarına qÉ™dÉ™r davam edib vÉ™ dÉ™niz “gizli” texnologiyasının É™sas imkanlarını tÉ™sdiqlÉ™nib.
Yalnız 1993-cü ildÉ™, Soyuq müharibÉ™ baÅŸa çatdıqdan sonra, “DÉ™niz KölgÉ™si” ilk dÉ™fÉ™ geniÅŸ ictimaiyyÉ™tÉ™ nümayiÅŸ etdirilib. GÉ™mi seriyalı istehsala keçmÉ™sÉ™ dÉ™, müəyyÉ™n müddÉ™t É™rzindÉ™ ABÅž HÉ™rbi DÉ™niz QüvvÉ™lÉ™rinin xüsusi tÉ™dbirlÉ™rindÉ™ nümayiÅŸ olunub.
"Sea Shadow"un irsi
2006-cı ildÉ™ eksperimental gÉ™mi ləğv edilib. Lakin layihÉ™ boÅŸa çıxmayıb: "Sea Shadow"dan É™ldÉ™ olunan tÉ™crübÉ™lÉ™r müasir sualtı qayıqların periskoplarının yaradılmasında vÉ™ É™n É™sası – "Zumwalt" sinfindÉ™n olan gÉ™milÉ™rin dizaynında istifadÉ™ olunub. Bu gÉ™milÉ™r dünyanın É™n müasir vÉ™ diqqÉ™tçəkÉ™n döyüş gÉ™milÉ™rindÉ™n biridir.
HÉ™tta "Zumwalt" layihÉ™si yüksÉ™k maliyyÉ™t sÉ™bÉ™bindÉ™n azaldılsa da, onların “futuristik” görünüşü 1980-ci illÉ™rin bu qÉ™ribÉ™, lakin inqilabi eksperimentindÉ™n birbaÅŸa tÉ™sirlÉ™nib. “DÉ™niz KölgÉ™si” tarixdÉ™ sübut edib ki, hÉ™tta uÄŸursuz prototiplÉ™r dÉ™ hÉ™rbi texnologiyanın gÉ™lÉ™cÉ™yini dÉ™yiÅŸÉ™ bilÉ™r.
Samir
