Qadın saÄlamlıÄının qorunmasında ginekoloji müayinÉlÉrin rolu ÉvÉzolunmazdır. Buna baxmayaraq, bir çox qadın, xüsusilÉ dÉ gÉnc qızlar hÉlÉ dÉ ginekoloqa müraciÉti yalnız ciddi problem yarandıqda zÉruri hesab edirlÉr. Halbuki mütÉmadi ginekoloji müayinÉlÉr bir sıra xÉstÉliklÉrin erkÉn mÉrhÉlÉdÉ aÅkarlanmasına, reproduktiv saÄlamlıÄın qorunmasına vÉ gÉlÉcÉk risklÉrin qarÅısının alınmasına imkan yaradır.
Adalet.az xÉbÉr verir ki, mövzu ilÉ baÄlı SÉhiyyÉ Nazirliyi Elmi-TÉdqiqat Mamalıq vÉ Ginekologiya Ä°nstitutunun hÉkim mama-ginekoloqu PÉrvanÉ BaÄırova daha Étraflı danıÅıb.
- PÉrvanÉ xanım, bu gün müzakirÉ etdiyimiz mövzu gÉnc qızlarda ginekoloji müayinÉlÉrin ÉhÉmiyyÉti vÉ qadınların niyÉ mütÉmadi olaraq ginekoloqa müraciÉt etmÉli olduqlarıdır. Ä°lk olaraq, ginekoloji müayinÉ nÉdir vÉ kimlÉr üçün nÉzÉrdÉ tutulur?
- Ginekoloji müayinÉ qadın reproduktiv sisteminin – uÅaqlıq, uÅaqlıq boynu, yumurtalıqlar vÉ vaginanın saÄlamlıÄını qiymÉtlÉndirmÉk mÉqsÉdilÉ aparılan tibbi müayinÉdir. Bu müayinÉlÉr yalnız hÉr hansı ÅikayÉt olduqda deyil, saÄlam qadınlarda da profilaktik mÉqsÉdlÉ aparılmalıdır. Ginekoloji müayinÉlÉr bütün yaÅ dövrlÉri üçün vacibdir: cinsi yetkinliyÉ qÉdÉm qoymuÅ qızlar, reproduktiv yaÅda olan qadınlar vÉ menopauza dövründÉki xanımlar üçün. TÉÉssüf ki, bir çox qadın ginekoloqa yalnız ciddi problem yarandıqda müraciÉt edir. Halbuki mütÉmadi müayinÉlÉr gÉlÉcÉkdÉ aÄır fÉsadlara sÉbÉb ola bilÉcÉk xÉstÉliklÉrin vaxtında aÅkarlanması üçün olduqca önÉmlidir.
- GÉnc qızlarda ilk ginekoloji müayinÉyÉ nÉ zaman vÉ hansı hallarda ehtiyac yaranır?
- Cinsi yetkinlik dövrünÉ daxil olan hÉr bir gÉnc qız müÉyyÉn mÉrhÉlÉdÉ ginekoloji müayinÉyÉ ehtiyac duya bilÉr. Bu, ilk menstruasiyanın baÅlaması, menstrual pozuntular, aÄrılı aybaÅı, sÉbÉbsiz qarın aÄrıları, pis qoxulu ifrazatlar vÉ ya sadÉcÉ saÄlamlıqla baÄlı narahatlıq zamanı ortaya çıxa bilÉr. ÜmumiyyÉtlÉ, ilk ginekoloji müayinÉnin 13–15 yaÅ aralıÄında, heç bir ÅikayÉt olmasa belÉ, aparılması tövsiyÉ olunur. Bu, gÉnc qızın öz bÉdÉni ilÉ baÄlı mÉlumatlı olmasına vÉ hÉkimlÉ ünsiyyÉtdÉ rahatlıq qazanmasına kömÉk edir. ErkÉn yaÅda formalaÅan bu vÉrdiÅ gÉlÉcÉk reproduktiv saÄlamlıÄın qorunmasında mühüm rol oynayır.
- MütÉmadi ginekoloji müayinÉlÉr hansı problemlÉrin qarÅısını ala bilÉr?
- MüntÉzÉm aparılan ginekoloji müayinÉlÉr bir çox xÉstÉliyin ilkin mÉrhÉlÉdÉ aÅkarlanmasına imkan yaradır. Bunlara uÅaqlıq boynu xÉrçÉngi, yumurtalıq kistaları, endometrioz, polikistoz yumurtalıq sindromu, infeksion vÉ hormonal pozuntular daxildir. XüsusilÉ qeyd etmÉk lazımdır ki, uÅaqlıq boynu xÉrçÉngi erkÉn mÉrhÉlÉdÉ heç bir simptom vermir vÉ yalnız müayinÉ zamanı aÅkar edilÉ bilÉr. Bu baxımdan PAP-smear testi çox böyük ÉhÉmiyyÉt daÅıyır. Eyni zamanda menstrual nizamsızlıqlar, sonsuzluq riski, endokrin pozuntular vÉ erkÉn menopauza kimi hallar da ginekoloji müayinÉlÉr sayÉsindÉ vaxtında müÉyyÉn oluna bilÉr.
- Ginekoloji müayinÉ qadının ümumi saÄlamlıÄına necÉ tÉsir edir?
- Ginekoloji müayinÉ tÉkcÉ reproduktiv orqanlarla baÄlı deyil, qadının ümumi saÄlamlıÄının göstÉricisidir. Hormonal balans, psixoemosional vÉziyyÉt, sümük sıxlıÄı vÉ hÉtta ürÉk-damar saÄlamlıÄı ginekoloji vÉziyyÉtlÉ sıx ÉlaqÉlidir. MÉsÉlÉn, menstrual pozuntular bÉzÉn yumurtalıq problemi deyil, qalxanabÉnzÉr vÉzin xÉstÉliklÉri vÉ ya insulin müqavimÉti ilÉ baÄlı ola bilÉr. Ginekoloq bu ÉlamÉtlÉri vaxtında aÅkarlayaraq qadını müvafiq mütÉxÉssisÉ yönlÉndirÉ bilÉr. Bu baxımdan ginekoloji müayinÉ ümumi saÄlamlıÄın qorunmasında açar rol oynayır.
- Bir çox qadın ginekoloji müayinÉdÉn çÉkinir. SizcÉ, qorxu vÉ utanma hissi nÉ dÉrÉcÉdÉ Ésaslıdır?
- TÉÉssüf ki, bu qorxu vÉ utanma hissi ÉsasÉn cÉmiyyÉtdÉ formalaÅmıŠyanlıŠdüÅüncÉlÉrdÉn vÉ mÉlumatsızlıqdan qaynaqlanır. Ginekoloji müayinÉ elmi vÉ peÅÉkar ÅÉkildÉ aparılan tibbi prosedurdur. HÉkim-ginekoloqlar xÉstÉnin hÉm fiziki, hÉm dÉ psixoloji rahatlıÄını tÉmin etmÉyÉ xüsusi diqqÉt yetirirlÉr. Qadının saÄlamlıÄı onun Én böyük dÉyÉridir vÉ bu dÉyÉri qorumaq üçün utanmaq yox, mÉlumatlanmaq lazımdır. Vaxtında müraciÉt edilmÉdikdÉ isÉ sadÉ problemlÉr ciddi fÉsadlara çevrilÉ bilÉr.
- Ginekoloji müayinÉyÉ gedÉrkÉn qadınlar nÉlÉrÉ diqqÉt etmÉlidirlÉr?
- MüayinÉyÉ gedÉrkÉn qadın psixoloji olaraq rahat olmalı vÉ ÅikayÉtlÉrini hÉkimÉ açıq ÅÉkildÉ bildirmÉlidir. TövsiyÉ olunur ki, müayinÉdÉn 48 saat ÉvvÉl cinsi ÉlaqÉ olmasın, vaginal yuma vasitÉlÉrindÉn istifadÉ edilmÉsin vÉ menstruasiya günlÉrinÉ tÉsadüf etmÉsin. MüayinÉ zamanı ÉvvÉlcÉ anamnez toplanır, daha sonra ehtiyac olduqda ginekoloji baxıÅ, USM, laborator analizlÉr vÉ PAP-smear testi aparılır. Bütün proses mÉxfi ÅÉkildÉ hÉyata keçirilir.
- Qadınların ginekoloqa getmÉk üçün sÉbÉb gözlÉmÉmÉsi niyÉ vacibdir?
- Çünki bir çox ginekoloji xÉstÉliklÉr uzun müddÉt heç bir ÉlamÉt vermÉdÉn inkiÅaf edir. Vaxtında edilÉn müayinÉlÉr bu problemlÉrin erkÉn mÉrhÉlÉdÉ aÅkarlanmasına vÉ daha asan müalicÉsinÉ imkan yaradır. Ginekoloqa mütÉmadi müraciÉt qadının gÉlÉcÉkdÉ hÉm hamilÉlik, hÉm dÉ ümumi saÄlamlıq risklÉrini ÉhÉmiyyÉtli dÉrÉcÉdÉ azaldır.
- Ginekoloji maariflÉndirmÉ qadının öz bÉdÉni ilÉ münasibÉtinÉ necÉ tÉsir edir?
- Ginekoloji maariflÉndirmÉ qadının öz bÉdÉni ilÉ “dostlaÅmasına” çox müsbÉt tÉsir göstÉrir. Qadınlar gÉnc yaÅlardan etibarÉn bÉdÉnlÉrini tanımalı, dÉyiÅikliklÉrÉ diqqÉt yetirmÉyi öyrÉnmÉlidirlÉr. Bu mövzuda ailÉdÉ, mÉktÉblÉrdÉ vÉ cÉmiyyÉtdÉ açıq dialoqlar aparılmalıdır. MaariflÉndirmÉ cinsi yolla keçÉn xÉstÉliklÉrin azalmasına, ailÉ planlamasına vÉ reproduktiv hüquqların qorunmasına xidmÉt edir. SaÄlam cÉmiyyÉt saÄlam qadınla baÅlayır.
- Sonda qadınlara nÉ demÉk istÉrdiniz?
- Ginekoloji müayinÉ qadının öz bÉdÉninÉ verdiyi Én dÉyÉrli hÉdiyyÉdir. Qadın orqanizmi incÉ vÉ mürÉkkÉb bir sistemdir vÉ onun saÄlam iÅlÉmÉsi üçün mütÉmadi nÉzarÉt vacibdir. Ginekoloji müayinÉlÉr qorxulu deyil, ÉksinÉ saÄlam gÉlÉcÉyÉ atılan Én doÄru addımdır. GÉnc yaÅlardan formalaÅan bu vÉrdiÅ gÉlÉcÉk analıq, ailÉ hÉyatı vÉ saÄlam yaÅam üçün möhkÉm tÉmÉl yaradır.
