Səudiyyə Ərəbistanı müvəqqəti olaraq Mukaab layihəsinin - kub formasında nəhəng göydələnin - icrasını dayandırıb. Bu göydələn yeni Ər-Riyad biznes bölgəsinin mərkəzi elementi olmalı idi...
Poliqon xəbər verir ki, Reuters-ə məlumat verən dörd mənbənin sözlərinə görə, krallıq hakimiyyəti layihənin maliyyələşdirilməsini və ümumi məqsədəuyğunluğunu yenidən nəzərdən keçirir. Bu qərar büdcə məhdudiyyətlərinin artması və Vision 2030 proqramı çərçivəsində prioritetlərin dəyişdirilməsi fonunda verilib.
Prioritetlərin dəyişməsi və qənaət
Mukaab layihəsi Nyu Murabba layihəsinin bir hissəsidir və Səudiyyə Ərəbistanının Suveren Fondu (PIF) tərəfindən maliyyələşdirilən "giga-layihələr" kateqoriyasına daxildir. Lakin xərcləri optimallaşdırmaq məqsədilə fond ən ambisiyalı təşəbbüsləri ya azaldır, ya da təxirə salır.
Mənbələr bildirirlər ki, Ər-Riyad tədricən NEOM və The Line kimi yüksək xərcli futuristik layihələrdən daha sürətli gəlir gətirə biləcək və daha vacib hesab edilən istiqamətlərə yönəlir. Fokus – Expo 2030 və 2034-cü il futbol dünya çempionatına infrastruktur hazırlığı, 60 milyard dollarlıq Diriyah mədəniyyət klasteri və turist layihəsi Qiddiyadır.
Kursun dəyişməsi həm də maliyyə təzyiqi ilə bağlıdır: neft qiymətləri bütün elan edilmiş transformasiya layihələrini maliyyələşdirmək üçün kifayət qədər yüksək deyil.
Mukaab nədir və niyə dayandırılıb?
Mukaab layihəsi 400×400 metr ölçülü metal kub tikməyi nəzərdə tuturdu. Kubun içində dünyanın ən böyük süni intellekt əsaslı ekranına sahib bir dom yerləşəcəkdi. Ziyarətçilər 300 metr hündürlükdəki terrasdan onu izləyə biləcəkdi.
Lakin üç mənbənin bildirdiyinə görə, hazırda bütün işlər – torpaq hazırlığı və dayaq dirəklərinin qurulması istisna olmaqla – dayandırılıb. Mukaabın gələcəyi hələ qeyri-müəyyəndir, lakin Nyu Murabba ərazisində digər tikinti işləri davam edəcək. PIF, Səudiyyə hökuməti və New Murabba layihəsi rəsmiləri Reuters sorğularına cavab verməyib.
Oktyabr ayında Suveren Fonddan bildirilib ki, strategiya dəyişir və loqistika, süni intellekt və mədənçilik sahələrinə üstünlük verilir. Bu qərar 2024-cü ilin sonunda təxminən 8 milyard dollar dəyərində giga-layihələrin silinməsindən sonra qəbul olunub. Səudiyyə Ərəbistanı İqtisadiyyat Naziri Faisal al-İbrahim də etiraf edib ki, krallıq "layihələrin müddətini təxirə salmalı və ya ölçülərini yenidən nəzərdən keçirməlidir".
Digər meqa-layihələrdə problemlər
Bundan əvvəl məlum olub ki, Səudiyyə Ərəbistanı NEOM layihəsi çərçivəsində Trojena-da 2029-cu il Qış Asiya Oyunlarını qeyri-müəyyən müddətə təxirə salıb.
Məlumata görə, NEOM əvvəlcə 6500 km² ərazini əhatə edən bir qoruma zonası və Trojena dağ kurortu ətrafında açıq xizək ərazilərini nəzərdə tuturdu. Lakin rəsmi şəxslər obyektin vaxtında hazır olmayacağını etiraf ediblər.
Hazırda layihənin açılmış yeganə hissəsi Qırmızı dənizdəki Sindala yaxta kurortu olaraq qalır. Lakin məlumatlara görə, taxt-tac varisi Məhəmməd nəticədən narazı qalıb və yüksək qiymətlə bağlı suallar qoyub.
Knight Frank-ın hesablamalarına görə, New Murabba bölgəsinin dəyəri təxminən 50 milyard dollar olacaq. Əvvəlcə layihənin 2030-cu ilə qədər başa çatdırılması planlaşdırılırdı, lakin indi son tarix 2040-cı ilə keçirilib. Mukaabın dizaynı sosial şəbəkələrdə tənqid olunub, çünki Kaaba – Məkkədəki əsas islam müqəddəsliyi ilə oxşarlığı var.
Poliqon.info
