Yeni tədqiqatlar göstərir ki, asteroid və komet zərbələrinin payı əvvəl hesablanandan xeyli azdır...
Poliqon xəbər verir ki, uzun müddət Yer üzündəki suyun əsas hissəsinin “gec ağır bombardman” dövründə - təxminən 4,1–3,8 milyard il əvvəl asteroid və komet zərbələri nəticəsində yarandığı hesab edilirdi. Lakin ABŞ-ın NASA-nın Ay və Planetar İnstitutu və Kosmik Tədqiqatlar Universitet Assosiasiyasının birgə apardığı araşdırma bu nəzəriyyəni dəyişib. Beynəlxalq tədqiqat qrupunun rəhbəri Toni Qarqano və həmkarları Apollon missiyaları zamanı gətirilmiş ay nümunələrini analiz edərək belə nəticəyə gəliblər. İş PNAS jurnalında dərc olunub.
Alimlər ay regolit və süxurlarını yüksək dəqiqlikli üçlü oksigen izotopları metodu ilə araşdırıblar. Bu yanaşma, zərbə cisimlərinin təsirini planetdə ərimə və buxarlanma nəticəsində baş verən dəyişikliklərdən ayırmağa imkan verib. Analiz göstərib ki, ay regolitinin cəmi təxminən 1%-i meteorit materialından ibarətdir və əsasən karbohidrogen tipindədir.
Bu məlumatlar əsasında alimlər “gec ağır bombardman” dövründən sonra asteroid və kometlərin Yer-Ay sistemi üçün gətirə biləcəyi suyun maksimum həddini hesablayıblar. Nəticələr göstərib ki, bu pay Yer üzündəki okeanların həcmini izah etmək üçün kifayət deyil. NASA-nın tədqiqatın həmmüəllifi Castin Saymon qeyd edir ki, meteoritlər həqiqətən su gətiriblər, lakin ayın geoloji tarixçəsi göstərir ki, onlar Yer hidrosferinin əsas mənbəyi ola bilməz.
Bu isə o deməkdir ki, suyun böyük hissəsi planetin formalaşmasından bəri mövcud olub — “daxili ehtiyat” şəklində, planetin yaranma mərhələsindən qalmışdır. Eyni zamanda, zərbələr nəticəsində gətirilmiş az miqdarda su isə Ay üçün strateji əhəmiyyət kəsb edə bilər: hazırda o, Ayın qütblərində həmişə kölgədə qalan sahələrdə toplanıb və gələcək lunar bazalar üçün resurs kimi qiymətləndirilir.
Alimlər vurğulayırlar ki, ay nümunələrinin dəyəri onların “referans material” statusundan irəli gəlir. Məhz bu nümunələr suyun mənşəyi və geniş mənada Yerin yaşanabilir şəraitinin necə formalaşdığı barədə hipotezləri yoxlamağa imkan verir.
Poliqon.info
