Suriya ordusunun kürd silahlı qüvvələri – “Suriya Demokratik Qüvvələri”nə (SDQ) qarşı apardığı döyüşlərdə əldə etdiyi uğurlar Türkiyə daxilində siyasi ziddiyyətləri yenidən kəskinləşdirib. Bu vəziyyət hakim Ədalət və İnkişaf Partiyası (AKP) ilə kürdyönlü Bərabərlik və Demokratiya Xalqları Partiyası (DEM) arasında münasibətlərdə gərginlik yaradıb.
NOCOMMENT.az xəbər verir ki, 2024-cü ilin oktyabrından etibarən hər iki tərəf PKK-nın tərksilah edilməsini nəzərdə tutan “Terrorsuz Türkiyə” prosesi çərçivəsində dialoq aparırdı və son bir ildə ehtiyatlı yaxınlaşma müşahidə olunurdu. Lakin Dəməşqin SDQ-yə qarşı əməliyyatları Ankarada yenidən “qırmızı xətlər” və siyasi kompromisin sərhədləri məsələsini gündəmə gətirib.
Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan Suriyadakı hadisələri şərh edərkən DEM nümayəndələrinin hələ də “Terrorsuz Türkiyə” kursuna sadiq qaldığını bildirib. O vurğulayıb ki, Ankara Suriyadakı kürdlərin himayədarıdır və eyni zamanda Dəməşqi əməliyyatlar zamanı mülki əhali və infrastruktura zərər verməməyə çağırıb. Hakim partiya və onun müttəfiqi Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) ritorikası, yanvarın 20-də Nusaybində DEM aksiyasında Türkiyə bayrağının endirilməsinə baxmayaraq, nisbətən təmkinli qalıb.
Gərginlik MHP lideri Dövlət Baxçalının “Xalq Müdafiə Dəstələri”nin (YPG) kürdləri təmsil etmədiyi barədə bəyanatından sonra artıb. Buna cavab olaraq DEM-in həmsədri Tuncay Bakırhan YPG-nin kürd xalqının iradəsini ifadə etdiyini deyib. Digər həmsədr Tülay Hatimoğulları isə Suriya ordusunun əməliyyatlarını Türkiyənin 2018-ci ildə Afrində keçirdiyi əməliyyatla müqayisə edərək hər ikisini “qırğın” adlandırıb. Bu açıqlamalar Ankarada sərt reaksiya doğurub.
Yanvarın 26-da AKP-nin rəsmi nümayəndəsi Ömər Çəlik DEM rəhbərliyini “qırmızı xətləri keçməkdə” və terror təşkilatına dəstək verməkdə ittiham edib. DEM isə “qırmızı xətlər” anlayışının sülh prosesinə zidd olduğunu bildirib. Ekspertlərə görə, bu mövqe Ankaranın əsas şərtlərinin qəbul edilməməsi anlamına gəlir.
Bununla belə, hakim partiyaya yaxın mənbələr gərginliyin “Terrorsuz Türkiyə” prosesini pozmayacağını bildirirlər. Onların sözlərinə görə, kürd partiyasının ritorikası son dövrlər daha emosional və “toksik” xarakter alıb.
AKP-də ziddiyyətlərin səbəbi kimi PKK lideri Abdullah Öcalanın “silahları yerə qoyun” çağırışı ilə real vəziyyət arasındakı fərq göstərilir. Rəsmi Ankaranın iddiasına görə, tərksilahdan danışılmasına baxmayaraq, kürd silahlıları hələ də Suriyaya köçürülür. Ankara Öcalanın çağırışının bütün strukturlara, o cümlədən Suriyadakı bölmələrə aid olduğunu vurğulayır.
DEM isə bu çağırışın yalnız Kandildəki rəhbərliyə ünvanlandığını, Suriyadakı qüvvələrə şamil olunmadığını bildirir. Məhz bu yanaşma Suriya məsələsini Türkiyədaxili sülh prosesindən kənarda saxlayır və davamlı fikir ayrılıqlarına səbəb olur.
Türkiyə hakim dairələri Suriyadakı hadisələrin daxili dialoqu çökdürməyəcəyinə inanır. Parlamentdə artıq Milli Həmrəylik, Qardaşlıq və Demokratiya Komissiyası yaradılıb və müzakirə üçün hesabat hazırlanıb. DEM düşərgəsində isə hesab edirlər ki, bir neçə gün ərzində Suriya kürdlərinin onilliklər ərzində qazandığı siyasi və inzibati nailiyyətlər ciddi zərbə alıb və bu, kürd cəmiyyətində güclü emosional gərginlik yaradıb.
Əli Səfərli,
NOCOMMENT.az
