Bakı. Trend:
Adətən Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi müzakirəolunanda, Çindən Avropaya uzanan marşrutun əsas iştirakçıları kimiQazaxıstan, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə önə çəkilir. Lakinburada Ermənistan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Tacikistan, Moldova vəUkrayna kimi ölkələr də mühüm rol oynayır.
Trend xəbər verirki, bu barədə Avropa İttifaqı (Aİ) tərəfindən maliyyələşdirilənmeta-tədqiqatda (EU-funded meta-study) qeyd olunur.
Qeyd olunur ki, Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizi dayanıqlığı artıranşaxələrinin inkişafı hesabına, Cənubi Qafqaz üzərindən (Ermənistan,Azərbaycan və Türkiyə arasında əlaqələrin bərpası ilə) əməliyyatlarbaxımından fayda əldə edə bilər. Bu isə Cənubi Qafqaz regionundason geosiyasi dəyişikliklər nəticəsində mümkün olub:
“Bu, ticarət marşrutlarının şaxələndirilməsinə kömək edəcək vəpotensial olaraq yüklənmiş hissələrin yükünü azaldacaq. Bundanəlavə, Ermənistanın Aİ ilə əlaqəliliyini əhəmiyyətli dərəcədəyaxşılaşdıra bilər”.
Məlumata əsasən, əsas dəhliz üzərində birbaşa yerləşməyənMərkəzi Asiya ölkələrindən — Özbəkistan, Qırğızıstan vəTacikistandan — köməkçi xətlərin və multimodal bağlantılarıninkişafı dəhlizin mühüm regional xammal resurslarını (CRM) və digərixrac mallarını Avropa bazarlarına və region daxilində yönləndirməimkanlarını artıracaq:
“Bu əlaqələr daxili istehsalçıların Transxəzər tədarükzəncirlərinə inteqrasiyasına, Aİ-nin tədarük imkanlarınıngenişlənməsinə və inklüziv regional inkişafa kömək olacaq”.
“Ukrayna və Moldova regionun əlaqəliliyi baxımından ayrıca,lakin tamamlayıcı bir ölçü təşkil edir. Onların strateji yönümü ilknövbədə Aİ ilə inteqrasiya ilə müəyyən olunur, lakin onlar həmçininQara dəniz və Dunay limanları vasitəsilə qərb interfeysi üzərindənOrta Dəhlizə qoşularaq Aİ-nin TEN-T şəbəkəsi ilə əlaqə qururlar”, –deyə araşdırmada vurğulanır.
Qeyd edək ki, Orta Dəhliz regionun bir sıra ölkələrindən keçən,Asiya ilə Avropanı birləşdirən nəqliyyat və ticarət marşrutudur.Bu, ənənəvi Şimal və Cənub dəhlizlərinə alternativdir.
Marşrut Çindən başlayır və Qazaxıstan, Özbəkistan vəTürkmənistan kimi Mərkəzi Asiya ölkələrindən keçərək, Xəzər dənizi,Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyədən keçərək Avropaya çatır. OrtaDəhliz Asiyanın şərq bölgələrini, o cümlədən, Çini Avropa iləbirləşdirən, daha uzun dəniz yollarından yan keçməklə quru yolutəklif edir.
