Əsas Atlantik cərəyanlarından biri yox ola bilər və bu da Şimali Avropanı yeni buz dövrü ilə təhdid edə bilər.
“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bununla bağlı alimlər getdikcə daha çox narahatlıqlarını ifadə edirlər.
Avropanın böyük bir hissəsi kimi, İslandiya da 2025-ci ildə rekord səviyyədə ən isti ilini yaşadı, çünki istilik tutan istixana qazları planeti istiləşdirməyə davam edir.
İslandiya Meteorologiya Xidmətinin məlumatına görə, ötən il ölkədə orta illik temperatur 1991-2020-ci illərin orta səviyyəsindən 5,2°C - 1,1°C yüksək olub. Bu, rekord səviyyədə ən yüksək temperaturdur.
Demək olar ki, bütün aylarda, xüsusən də yazda temperatur "normadan xeyli yüksək" olub. May ayının ortalarında ölkə on günlük istilik dalğasına məruz qaldı: Egilsstaðir Hava Limanında civə sütunu 26,6°C-yə yüksəldi ki, bu da bu enlik üçün həddindən artıq yüksəkdir.
Əksər ərazilərdə illik yağıntı on illik orta səviyyədən aşağı idi, lakin bir çox yerlərdə yenə də 1991-2020-ci illərin iqlim normasını keçib. Hava temperaturunun hər 1°C artması atmosferdə təxminən 7% daha çox nəm saxlaya bilər ki, bu da daha güclü leysan ehtimalını artırır.
Ümumi istiləşmə tendensiyasına baxmayaraq, alimlər qlobal iqlim dəyişikliyinin Şimali Avropada potensial olaraq əks təsir göstərə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.
Kəskin soyuqlaşma narahatlığıAtlantikdə isti suyu şimala, soyuq suyu isə cənuba daşıyan cərəyanlar sistemi olan Atlantik Meridional Dönmə Dövriyyəsi (AMOC) ilə əlaqələndirilir.
Arktika buzlarının əriməsi sürətləndikcə və Qrenlandiya buz təbəqəsindən şirin su axını artdıqca, dövran zəifləyə və ya pozula bilər.
Alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, əgər bu baş verərsə, Şimali Avropaya "müasir buz dövrü" gələ bilər və İslandiya kimi ölkələr daha da şiddətli soyuqlarla üzləşəcək. AMOC təxminən 12000 il əvvəl başa çatan son buz dövründən əvvəl dağılıb. Buna görə də, 2025-ci ilin sentyabr ayında İslandiyanın Milli Təhlükəsizlik Şurası AMOC-un mümkün dağılmasını rəsmi olaraq təhlükəsizlik riski kimi təsnif edib.
Skandinaviya Şurasının veb saytında dərc olunmuş hesabatda deyilir ki, AMOC-un dağılması Skandinaviya ölkələri üçün "ekstremal nəticələrə" səbəb ola bilər.
İqlim modelləri göstərir ki, bu ssenaridə İslandiyada qış temperaturu mənfi 45°C-yə düşə bilər. Vikinq dövründən bəri ilk dəfə adanı dəniz buzu əhatə edə bilər. İslandiya Meteorologiya Xidmətinin baş direktoru Hildigunnur Torsteinsson "The Washington Post" qəzetinə verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, "Bu halda İslandiya nəhəng bir buzlağa çevrilərdi".
Əlbəttə ki, bu, yalnız mümkün ssenarilərdən biridir. Lakin alimlər vurğulayırlar ki, artıq bunu yalnız apokaliptik fantaziya hesab etmək olmaz.
Hesabatın müəllifləri iqlim dəyişikliyinin qarşısını almaq, dekarbonizasiyanı sürətləndirmək və xalis mənfi emissiya hədəflərinə çatmaq üçün qətiyyətli tədbirlər görməyə çağırırlar. Onlar xəbərdarlıq edirlər ki, qlobal temperatur sənaye öncəsi səviyyələrdən 1,5°C-dən yuxarı qaldıqda, AMOC-un dönüş nöqtəsindən keçmə riski bir o qədər yüksəkdir.
