ABŞ tədqiqatçıları öskürək, soyuqdəymə və qrip də daxil olmaqla müxtəlif tənəffüs yolu infeksiyalarına qarşı qoruma təmin edə biləcək tək burun spreyi formasında peyvənd üzərində çalışıblar. Bildirilir ki, yeni yanaşma bakterial ağciyər infeksiyalarına qarşı təsir göstərə, hətta allergik reaksiyaları yüngülləşdirə bilər.
Stanford Universitetinin komandası tərəfindən hazırlanmış və “universal peyvənd” adlandırılan metod heyvanlar üzərində sınaqdan keçirilib. İnsanlar üzərində klinik sınaqlar hələ aparılmayıb. Buna baxmayaraq, mütəxəssislər tədqiqatı erkən mərhələdə olsa da “həyəcanverici” və “əhəmiyyətli irəliləyiş” kimi qiymətləndirirlər.
Tədqiqatın nəticələri Science jurnalında dərc olunub. Mövcud peyvəndlər adətən immun sistemini konkret bir patogenə qarşı anticisim istehsal etməyə təşviq edir. Yeni metod isə fərqli yanaşma təklif edir: immun hüceyrələrinin bir-biri ilə ünsiyyət mexanizmini təqlid edərək onları əvvəlcədən “hazır vəziyyətə” gətirir.
Burun spreyi formasında tətbiq olunan peyvənd ağciyərlərdə yerləşən və “makrofaqlar” adlanan ağ qan hüceyrələrini aktivləşdirir. Bu hüceyrələr potensial təhlükəni daha sürətli müəyyən edib dərhal reaksiya vermək qabiliyyəti qazanır. Heyvanlar üzərində aparılan sınaqlarda bu qoruyucu təsirin təxminən üç ay davam etdiyi müşahidə olunub.
Layihənin müəlliflərindən biri, professor Bali Pulendran bildirib ki, bu “hazırlıq vəziyyəti” virusların ağciyərlərdən orqanizmə yayılmasını 100–1000 dəfə azalda bilər.
Onun sözlərinə görə, peyvənd təkcə qrip və ya COVID-19 virusuna qarşı deyil, sınaqdan keçirilmiş müxtəlif virus və bakteriyalara qarşı da qoruyucu təsir göstərib. Bundan əlavə, metod allergik astmaya səbəb olan ev toz gənələrinə qarşı reaksiyanı da zəiflədə bilər.
Oksford Universitetinin professoru Daniela Ferreira qeyd edib ki, əgər nəticələr insan üzərində aparılacaq sınaqlarda da təsdiqlənərsə, bu yanaşma tənəffüs yolu infeksiyalarından qorunma strategiyasını köklü şəkildə dəyişə bilər.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, xüsusilə qış aylarında geniş yayılan respirator infeksiyaların qarşısının alınmasında bu texnologiya mühüm rol oynaya bilər. Lakin peyvəndin geniş istifadəyə verilməsi üçün əvvəlcə təhlükəsizlik və effektivlik baxımından klinik mərhələlərin tamamlanması tələb olunur.
