Azərbaycan çempionu olan "Qarabağ"ın avrokuboklarda, xüsusilə Çempionlar Liqasında iştirakı yalnız klubun öz büdcəsinə təsir göstərmir. Bu iştirak ölkə futbol sisteminə daha geniş maliyyə effekti yaradır və müəyyən hallarda Premyer Liqanın digər təmsilçiləri də dolayı və ya birbaşa ödənişlərdən faydalanır. Proses UEFA-nın təsdiqlədiyi rəsmi maliyyə paylama mexanizmi əsasında həyata keçirilir.
Azreform.info -ın məlumatına görə, UEFA Çempionlar Liqasında iştirak edən klublara bir neçə istiqamət üzrə ödəniş edir:
-
Təsnifat mərhələlərinə görə sabit mükafatlar
-
Qrup mərhələsinə yüksəliş bonusu
-
Qələbə və heç-heçə üçün əlavə mükafat
-
Klubun 10 illik reytinqinə əsaslanan ödəniş
-
Yayım hüquqlarından formalaşan pay (market pool və ya yeni modeldə “value pillar”)
Qrup mərhələsinə yüksələn klub ilkin mərhələdə on milyonlarla avro həcmində gəlir əldə edir. Nəticələrdən və reytinq göstəricilərindən asılı olaraq bu məbləğ daha da artır. Bu vəsait birbaşa iştirakçı kluba – yəni "Qarabağ"a ödənilir.
UEFA maliyyə balansını qorumaq üçün “solidarity payments” adlanan həmrəylik mexanizmini tətbiq edir. Məqsəd Çempionlar Liqasında iştirak etməyən, lakin ölkənin yüksək liqasında çıxış edən klublara müəyyən maliyyə dəstəyi verməkdir.
Əgər "Qarabağ" Çempionlar Liqasının əsas mərhələsinə (əvvəlki formatda qrup mərhələsi) yüksəlirsə, həmin mövsüm üçün Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən digər klublar da bu fond çərçivəsində pay alır. Məbləğ ümumi büdcə ilə müqayisədə nisbətən kiçik görünsə də, Azərbaycan kimi məhdud maliyyə bazasına malik liqada bu vəsait klubların illik xərclərinin müəyyən hissəsini qarşılaya bilir.
Ödənişlər birbaşa UEFA tərəfindən federasiya vasitəsilə klublara yönləndirilir və yalnız avrokuboklarda iştirak etməyən komandalara şamil olunur.
Avropa futbolunda gəlir fərqi əsas problemlərdən biridir. Çempionlar Liqasında çıxış edən klublarla milli çempionat səviyyəsində qalan komandalar arasında büdcə fərqi kəskin ola bilər. UEFA-nın həmrəylik siyasəti aşağıdakı hədəflərə xidmət edir:
-
Milli liqalarda rəqabət mühitini qorumaq
-
Kiçik və orta büdcəli klubları sistemdən kənarda qoymamaq
-
Uşaq və gənclər futboluna investisiyanı stimullaşdırmaq
-
Futbol infrastrukturunun inkişafını təşviq etmək
Bu model UEFA-nın maliyyə dayanıqlığı və ədalətli bölüşdürmə strategiyasının tərkib hissəsidir.
UEFA vəsaiti şərtsiz şəkildə təqdim etmir. Həm iştirakçı klub, həm də ölkə federasiyası aşağıdakı tələblərə əməl etməlidir:
-
Klub lisenziyalaşdırma qaydaları
-
Maliyyə hesabatlılığı və şəffaflıq
-
Borc nəzarəti və maliyyə dayanıqlığı prinsipləri
-
Stadion və infrastruktur standartları
-
Gənclər futbolunun təşkili
Qaydaların pozulması halında cərimə, avrokuboklardan kənarlaşdırma və ya maliyyə vəsaitinin dayandırılması mümkündür.
Qarabağın Avropadakı uğurları Azərbaycanın UEFA reytinqini artırır. Reytinq yüksəldikcə, daha çox klub avrokuboklara vəsiqə qazanır, komandalar mübarizəyə daha üstün mərhələdən başlayır və ölkəyə daxil olan ümumi UEFA gəliri artır. Bu isə sistemli şəkildə bütün Premyer Liqa klublarına təsir göstərir.
"Qarabağ"ın Çempionlar Liqasındakı çıxışı təkcə bir klubun uğuru deyil. UEFA-nın tətbiq etdiyi maliyyə paylaşım modeli sayəsində bu iştirak ölkə futbolunun digər subyektlərinə də dolayı və birbaşa fayda verir. Həmrəylik ödənişləri, reytinq artımı və ümumi futbol infrastrukturuna təsir baxımından Avropa səhnəsində əldə olunan hər xal Azərbaycan futbolunun ümumi iqtisadi və idman potensialını gücləndirir.
Azreform.info
