ain.az, Bizimyol portalına istinadən məlumat yayır.
Azərbaycana idxal olunan on minlərlə kiloqram kartof məhsulunun məhv edilməsi ilə bağlı qərar qida təhlükəsizliyi məsələsini yenidən gündəmə gətirib. Aparılan yoxlamalar göstərir ki, məsələ sadəcə keyfiyyətsiz məhsul deyil, kənd təsərrüfatı üçün ciddi təhlükə yarada biləcək karantin xəstəliyi ilə bağlıdır.
Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) yaydığı məlumata görə, nəzarət tədbirləri çərçivəsində iki ayrı idxal partiyasına baxış keçirilib. Yoxlama zamanı “ROSTA M” MMC tərəfindən Gürcüstandan idxal edilən 48 750 kiloqram və fiziki şəxs Xəyyam Sanıyev tərəfindən Türkiyədən gətirilən 24 800 kiloqram toxumluq kartof məhsulundan nümunələr götürülərək laborator müayinəyə göndərilib.
Laborator analizlərin nəticəsində kartof yumrularında karantin tətbiq edilən təhlükəli xəstəlik halqavari bakterial çürümə aşkar olunub. Bu səbəbdən məhsul partiyaları barədə gömrük ərazisindən geri çıxarılması və ya utilizasiya olunaraq məhv edilməsi barədə qərar qəbul edilib.
Kənd təsərrüfatı mütəxəssislərinə görə, halqavari bakterial çürümə kartof üçün ən təhlükəli xəstəliklərdən biri hesab olunur. Bu xəstəlik bitkinin damar sistemini zədələyir və kartof yumrularının daxildən çürüməsinə səbəb olur.
Xəstəliyin ən böyük təhlükəsi isə onun sürətlə yayılmasıdır. Əgər belə toxumluq kartof torpağa əkilərsə, xəstəlik qısa müddətdə bütün sahəyə yayılaraq məhsuldarlığı kəskin azalda bilər. Bir çox ölkələrdə bu xəstəlik karantin rejimi ilə nəzarətdə saxlanılır.
Azərbaycan kartof istehsalında regionun mühüm ölkələrindən biridir. Xüsusilə dağlıq və dağətəyi bölgələrdə minlərlə fermer bu məhsuldan gəlir əldə edir. Belə bir xəstəliyin ölkə ərazisinə daxil olması isə yalnız bir partiya məhsulun itirilməsi ilə nəticələnməyə bilər.
Ekspertlər bildirir ki, əgər yoluxmuş toxumluq kartof torpağa əkilsəydi, bu, yerli kartof təsərrüfatlarına böyük iqtisadi zərər verə bilərdi.
Karantin xəstəlikləri aşkar edildikdə məhsulun satışa buraxılması qanunvericiliyə görə qadağandır. Belə hallarda iki variant tətbiq olunur. Ya məhsulun idxal edildiyi ölkəyə geri qaytarılır, ya da təhlükəsiz şəkildə utilizasiya edilərək məhv edilir. AQTA-nın qərarı da məhz bu qaydalara uyğun qəbul olunub.
Son illər qlobal ticarətin artması ilə bitki xəstəliklərinin ölkələr arasında yayılması riski də yüksəlib. Bu səbəbdən bir çox ölkələr idxal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarına ciddi fitosanitar nəzarət tətbiq edir. Azərbaycanda bu nəzarəti həyata keçirən əsas qurum isə Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyidir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, belə halların vaxtında aşkarlanması yalnız istehlakçı təhlükəsizliyi üçün deyil, həm də ölkənin kənd təsərrüfatının qorunması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. On minlərlə kiloqram kartofun məhv edilməsi ilk baxışdan iqtisadi itki kimi görünə bilər. Lakin mütəxəssislərin fikrincə, bu qərar daha böyük zərərin qarşısını almaq üçün atılmış addımdır. Çünki bir partiya yoluxmuş toxumluq kartof bəzən bütöv bir kənd təsərrüfatı sektorunu risk altına qoya bilər.
Leyla Mirzə, Bizimyol.info
Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün ain.az saytını izləyin.
