Son illərdə süni intellekt sürətlə həyatımıza daxil oldu. Telefonlarımızdan tutmuş bank sistemlərinə, tibbdən təhsilə qədər hər sahədə istifadə olunur. Amma bu texnologiya ilə bağlı tez-tez belə bir sual ortaya çıxır: süni intellekt su ehtiyatlarını tükədir?
Əslində, birbaşa yox, amma dolayı təsir var. Bu təsiri başa düşmək üçün isə süni intellektin necə işlədiyini anlamaq lazımdır.

Süni intellekt əslində harada işləyir?

Süni intellekt telefonun içində və ya sadəcə bir proqramda işləyən “magiya” deyil. Əslində, o, dünyanın müxtəlif yerlərində yerləşən böyük məlumat mərkəzlərində, yəni serverlərdə işləyir. Bu mərkəzlərdə minlərlə güclü kompüter eyni anda işləyir və böyük həcmdə məlumat emal edir.
Belə mərkəzlər çox enerji sərf edir və işlədikcə qızır. Kompüterlərin stabil işləməsi üçün isə onları daim soyutmaq lazımdır.

Bəs su burada necə istifadə olunur?

Məlumat mərkəzlərində iki əsas soyutma üsulu var:
1. Hava ilə soyutma
2. Su ilə soyutma

Su ilə soyutma çox effektiv olduğuna görə bir çox böyük texnologiya şirkətləri bu üsuldan istifadə edir. Bəzi hallarda serverlərin soyudulması üçün su buxarlanma yolu ilə istifadə edilir. Bu proses az miqdarda olsa da su sərfiyyatı yaradır.
Yəni süni intellekt özü su içmir, amma onu işlədən infrastruktura su lazım olur.

Bu sərfiyyat nə qədər böyükdür?

Son araşdırmalar göstərir ki, böyük məlumat mərkəzləri ildə milyonlarla litr su istifadə edə bilər. Amma bu rəqəmləri kontekstdə görmək vacibdir.

Məsələn:
- Kənd təsərrüfatı qlobal su istifadəsinin təxminən 70%-ni təşkil edir.
- Sənaye sektoru isə təxminən 20% istifadə edir.
- Məlumat mərkəzlərinin payı isə bunun yanında çox kiçikdir.
Başqa sözlə, süni intellekt su istifadə edir, amma bu istifadə dünya su böhranının əsas səbəbi deyil.
Bəs texnologiya şirkətləri nə edir?

Son illərdə texnologiya şirkətləri bu mövzuda daha diqqətli davranmağa başlayıb. Bir çox şirkət:
- qapalı su dövriyyəsi sistemləri qurur
- dəniz suyu və ya təkrar emal olunmuş su istifadə edir
- daha az su tələb edən soyutma texnologiyaları hazırlayır
- məlumat mərkəzlərini sərin iqlimli regionlarda yerləşdirir
Bəzi şirkətlər hətta gələcəkdə istifadə etdiklərindən daha çox suyu təbiətə geri qaytarmağı hədəf kimi qoyub.

Gələcəkdə risk varmı?

Əgər süni intellekt istifadə miqyası çox sürətlə artarsa, məlumat mərkəzlərinin sayı da artacaq. Bu isə enerji və su istifadəsini artıracaq. Buna görə texnologiyanın inkişafı ilə yanaşı daha səmərəli və ekoloji həllər tapmaq vacibdir.
Əks halda müəyyən regionlarda resurslara əlavə təzyiq yarana bilər.
Ona görə də “Süni intellekt su ehtiyatlarını tükədir” demək tam doğru deyil. Reallıq daha mürəkkəbdir.

Süni intellekt:
- birbaşa su istifadə etmir,
- amma onu işlədən məlumat mərkəzləri soyutma üçün müəyyən miqdarda su istifadə edir.

Hazırda bu istifadə qlobal su böhranının əsas səbəblərindən biri deyil. Lakin texnologiya sürətlə böyüdüyünə görə gələcəkdə resursların daha ağıllı idarə olunması vacib olacaq.
Başqa sözlə, məsələ süni intellektin özü deyil. Məsələ onu necə və nə qədər məsuliyyətlə istifadə etdiyimizdir.

Dilarə Zamanova
Proqramçı