Araşdırmalar göstərir ki, qidalanma vərdişini dəyişmə də insan həyatının uzunluğuna təsir göstərir.
“Yeni Sabah” xəbər verir ki, 45 yaşdan sonra daha sağlam qidalanma rejiminə keçmək orta hesabla təxminən 3 il daha uzun yaşamağa kömək edə bilər.
Bu, 100 mindən çox insanın məlumatlarını araşdıran “UK Biobank” layihəsinə əsaslanan “Science Advances” jurnalında dərc olunan yeni tədqiqatın əsas nəticəsidir.
Bu araşdırma həyat tərzinin dəyişdirilə bilən aspektlərinin uzunömürlülük üçün nə qədər vacib olduğunu göstərir. Mütəxəssislər uzunömürlülüyün yalnız genetika ilə müəyyən olunmadığını, gündəlik qidalanma seçimlərinin də əhəmiyyətli rol oynadığını vurğulayırlar, yəni sağlam qidalanma, genetik riskdən asılı olmayaraq, həyat müddətini uzada bilər.
Ən çox fayda verən qidalanma modelləri müxtəlif aspektləri ilə diqqət çəkir. Tədqiqatçılar 5 əsas “sağlam qidalanma rejimi”ni müqayisə ediblər:
Mediterranean pəhrizi — təzə tərəvəz, meyvə, paxlalılar, tam taxıllar və sağlam yağlarla zəngin pəhriz.
DASH pəhrizi — hipertoniya riskini azaltmaq üçün dizayn edilmiş diet.
Diabet riskini azaltma pəhrizi (DRRD) — şəkər və yüksək qlükoza indeksli qidaları məhdudlaşdırır.
Bitki əsaslı pəhriz — ət məhsullarını azaldıb çoxlu bitki mənşəli qidalar qəbul etməyə fokuslanır.
Alternative Healthy Eating Index (AHEI) — geniş sağlam qidalanma prinsiplərini əhatə edən balanslı rejim.
Bu pəhriz nümunələri arasında fərqli qidalanma modellərinin bənzər cəhətləri var: daha çox tərəvəz, meyvə, tam taxıllar, paxlalılar, qoz‑fındıq və digər sağlam yağlar, daha az qırmızı və işlənmiş ətlər, şəkərli içkilər, yüksək duzlu və şəkərli şirniyyatlar. Bu tip qidalanma tərzi xroniki xəstəliklərin riskini azaltmaqla yanaşı, ümumi ölüm riskinin azalmasına da bağlıdır.
Araşdırma modelinə görə, 45 yaşında sağlam həyat tərzi və yaxşı qidalanma rejiminə ciddi riayət edən kişilər üçün ömür uzanması 1,9‑3 illik aralıqda, qadınlar üçün isə 1,5‑2, 3 il arasında hesablanıb. Bəzi fərdi pəhriz modellərinə daha yaxın qidalanan insanlar üçün ömür əlavə il sayı daha da yüksək ola bilər.
Tədqiqatın maraqlı məqamlarından biri də budur ki, qidalanma vərdişlərinin insanın genetik riskinə baxmayaraq faydası qalır, yəni sağlam pəhriz genetik olaraq qısa ömür ehtimalı olan insanlarda belə müsbət təsir göstərə bilər.
Elmi nəticələrlə bərabər, bunu da vurğulamaq lazımdır ki, sağlam qidalanma uzunömürlülüyü təmin etməyin yeganə yolu deyil, balanslaşdırılmış fiziki fəaliyyət, adi tibbi müayinələr və stressin idarə olunması kimi digər həyat tərzi faktorları da vacibdir. Lakin hələ orta yaşda daha sağlam qida seçimlərinə keçmək mümkün olan ən təsirli addımlardan biridir.
Əsmətxanım Rzazadə
Telegram kanalımız
