Baharın ən gözəl günlərinə təsadüf edən Pasxa bayramı qısa, lakin yadda qalan bir səyahət üçün ideal fürsət yaradır. Bu dövrdə Türkiyə həm təbiətin canlandığı mənzərələri, həm də əsrlər boyu formalaşmış zəngin dini və mədəni irsi ilə seçilən istiqamətlərdən biri kimi diqqət çəkir.
Fərqli sivilizasiyaların izlərini daşıyan bu torpaqlarda formalaşmış xristian ziyarət marşrutları Pasxa günlərini tarixi və mənəvi atmosferdə keçirmək istəyənlər üçün xüsusi imkan yaradır. Erkən xristianlıq tarixində mühüm rol oynamış Bursa vilayətinin İznik şəhəri bu marşrutların əsas dayanacaqlarından biridir. Tarixdə mühüm ümumxristian kilsə məclislərinin keçirildiyi bu şəhər xristian dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
Digər mühüm istiqamətlərdən biri isə Kapadokyadır. Tarixi mənbələrə görə, vaxtilə təqiblərə məruz qalan xristian icmaları bu bölgədə gizli şəkildə ibadət edərək inanclarını qoruyub saxlayıblar. Bu gün Türkiyə boyunca uzanan ziyarət marşrutları Pasxa bayramını qeyd etmək istəyənlərə erkən xristianlıq tarixinin formalaşdığı məkanlarda fərqli və tarixi bir təcrübə yaşamaq imkanı təqdim edir.
Bursa vilayətinin “Cittaslow” (yavaş şəhər) statusuna malik İznik şəhəri Pasxa tətili üçün ən cəlbedici istiqamətlərdən biri hesab olunur. UNESCO-nun Dünya İrsi üzrə Namizədlər Siyahısına daxil edilən bu qədim şəhər ötən ilin noyabrında Papa XIV Leonun ilk xarici səfəri çərçivəsində ziyarət etdiyi məkanlardan biri kimi də diqqət çəkib.
Tarixdə müqəddəs şəhər kimi tanınan İznik xristian dünyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyan iki mühüm ümumxristian kilsə məclisinə ev sahibliyi edib. Məhz burada keçirilən İznik Kilsə Məclisində Pasxa bayramının qeyd olunma tarixi müəyyənləşdirilib.
İstanbuldan cəmi bir günlük məsafədə yerləşən şəhər xüsusilə bahar aylarında çiçəklərlə bəzənən mənzərəsi ilə fərqli gözəllik qazanır. Ziyarətçilər burada vaxtilə 7-ci ümumxristian məclisin keçirildiyi ehtimal olunan Ayasofya məscidini ziyarət edə, qədim şəhər divarları boyunca gəzintiyə çıxa və Roma Teatrı ilə tanış ola bilərlər.
İznik eyni zamanda arxeoloji tapıntıları ilə də maraq doğurur. Hisardərə Nekropolunda aşkarlanan və “Yaxşı Çoban İsa” təsviri ilə diqqət çəkən unikal qəbir kamerası şəhərin tarixi irsinin ən maraqlı nümunələrindən sayılır.
Zəngin tarixi ilə yanaşı, İznik sakit və təbiətə yaxın istirahət imkanları da təqdim edir. Şəhərdə göldə kanoe gəzintiləri, təbiət yürüşləri və velosiped turları təşkil olunur, həmçinin göldən yeni tutulmuş balıqdan hazırlanmış yerli təamların dadına baxmaq mümkündür.
Qeyd edək ki, İznik XV–XVII əsrlərdə Osmanlı imperiyasının ən mühüm çini istehsalı mərkəzlərindən biri olub. Bu gün də şəhərdə ənənəvi çini emalatxanalarını ziyarət etmək, ustad dərslərində iştirak etmək və bölgəyə məxsus zərif çini nümunələrini əldə etmək mümkündür.
Pasxa dövründə Türkiyənin bibliya irsi ilə tanış olmaq istəyənlər üçün marşrut ölkənin qərb bölgələrində yerləşən Vəhy Kitabında adı çəkilən Yeddi Kilsənin yerləşdiyi ərazilərə doğru uzanır. Müasir İzmir, Manisa və Dənizli vilayətlərində yerləşən bu məkanlar xristian tarixində xüsusi yer tutur. Rəvayətlərə görə, həvari Yəhya ilahi vəhy zamanı İsa Məsihdən aldığı mesajları bu kilsələrə ünvanlayaraq hər biri üçün fərqli məzmun daşıyan məktublar göndərmişdir.
Tarixi mənbələrə əsasən, bu kilsələrin birincisi Efesdə yerləşirdi. Daha sonra isə Smyrna (indiki İzmir), Perqamon, Tiyatira, Sardis, Filadelfiya və nəhayət Laodikeya kilsələri gəlirdi. Pasxa günlərində bu məkanların qalıqlarını kəşf etməyin ən rahat yolu bölgədə avtomobil icarəyə götürərək səyahəti öz tempinizdə davam etdirməkdir.
Egey sahilləri ilə yaşıl təbiət mənzərələri arasında yerləşən bu tarixi ərazilər xüsusilə bahar aylarında daha cəlbedici görünür. Burada ziyarətçilər həm təbiətin gözəlliyini seyr edir, həm də dərin dini və tarixi irslə yaxından tanış olmaq imkanı qazanırlar.
UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilmiş Efes qədim şəhərini ziyarət edənlər yaxınlıqda yerləşən Müqəddəs Məryəmin Evi kimi tanınan ziyarətgahı da görə və bu məkanda keçirilən Pasxa mərasimlərində iştirak edə bilərlər.
Pəribacaları və isti hava şarları ilə dünyada məşhur olan Kapadokya təkcə təbiət möcüzələri ilə deyil, həm də xristianlıq tarixinin ən maraqlı səhifələrindən biri ilə diqqət çəkir. Tarixi mənbələrə görə, Roma dövründə təqiblərdən qaçan ilk xristian icmaları sığınacaq olaraq bölgədə Hititlərdən qalan geniş yeraltı yaşayış məskənlərindən istifadə ediblər.
Bu yeraltı şəhərlərdə rahiblər monastırlar yaradaraq divarları rəngarəng freskalarla bəzəyiblər. Bu gün Kapadokyada yerləşən Kaymaklı və Derinkuyu yeraltı şəhərləri ziyarətçiləri sanki əsrlər əvvəlinə aparan nadir tarixi məkanlar kimi böyük maraq doğurur.
Bölgədə dini memarlığın inkişafında Müqəddəs Böyük Vasili mühüm rol oynayıb. Onun rəhbərliyi ilə ilk kilsələr Göreme vadisində inşa edilib. UNESCO Dünya İrsi siyahısına daxil edilən Göreme Açıq Səma Muzeyində yerləşən Tokalı kilsəsi və Qaranlıq kilsə bu gün həmin dövrün ən təsirli nümunələri sayılır. Zərif tağları və yaxşı qorunmuş freskaları ilə bu abidələr erkən xristian memarlığının diqqətəlayiq nümunələrindəndir.
Kapadokya eyni zamanda əsrlərə söykənən şərabçılıq ənənəsi ilə də tanınır. Bu ənənənin ilk xristian rahiblərinə qədər gedib çıxdığı bildirilir. Bölgəni kəşf edərkən ziyarətçilər MICHELIN ulduzlu restoranlarda təqdim olunan yerli mətbəxin dadına baxa və Kapadokyaya məxsus fərqli şərab nümunələri ilə tanış ola bilərlər.
Avanos qəsəbəsində keçirilən qısa ustad dərslərində iştirak edərək ənənəvi dulusçuluq sənətini özünüz də sınaqdan keçirə bilərsiniz. Təxminən 30 dəqiqə davam edən bu emalatxanalar bölgənin əsrlərdir yaşadılan sənət ənənəsini yaxından hiss etmək imkanı yaradır.
Pasxa günlərində mənəvi məzmunlu səyahət üçün istiqamətlərin biri də Türkiyənin cənubundakı Anadolu bölgəsi ola bilər. Xristianlığın ən mühüm həvarilərindən biri hesab olunan Müqəddəs Pavl həyatının böyük hissəsini məhz bu torpaqlarda keçirib və dini təbliğ fəaliyyətini burada aparıb.
Müqəddəs Pavl yolu (St Paul Trail) onun Kiçik Asiya boyunca həyata keçirdiyi missioner səfərlərinin izlərini izləyən məşhur marşrutdur. Bu yol xristianlığın yayılmasında mühüm rol oynamış şəhər və bölgələri əhatə edərək ziyarətçilərə həm tarixi, həm də mənəvi baxımdan zəngin səyahət təcrübəsi təqdim edir.
Marşrut iki fərqli istiqamətdən başlayır: biri qədim Perge şəhərindən, digəri isə Köprülü Kanyon Milli Parkından. Bu iki yol qədim Adada şəhərində birləşir və sonda Isparta vilayətində yerləşən “Cittaslow” statuslu Yalvaç şəhərində tamamlanır. Beləliklə, səyahətçilər həm möhtəşəm təbiət mənzərələri, həm də dərin tarixi irslə müşayiət olunan bir marşrutla tanış olurlar.
Antalya vilayətinin Demre şəhərində yerləşən Müqəddəs Nikolay kilsəsini də ziyarət edə bilərsiniz. Dünya miqyasında Santa Klaus kimi tanınan Müqəddəs Nikolaya həsr olunmuş bu tarixi kilsədə onun məşhur məzarı da yerləşir.
