2025-ci ildə Azərbaycanda arıçılıq sektoru üzrə 29 456 təsərrüfatda mövcud olan 545,1 min arı ailəsindən 4 757 ton bal və digər arıçılıq məhsulları əldə edilib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, əvvəlki illə müqayisədə arı ailələrinin sayı 5,9 faiz, bal istehsalı 7,9 faiz, mum istehsalı 6,9 faiz azalıb. Vərəmum və güləm istehsalında da müəyyən geriləmə qeydə alınıb. Eyni zamanda arı südü istehsalında 6,2 faiz artım müşahidə edilib ki, bu da məhsul strukturunda müəyyən dəyişikliklərin formalaşdığını göstərir.
Arıçılıq yalnız kənd təsərrüfatının bir sahəsi deyil, həm də qlobal ərzaq təhlükəsizliyində mühüm rol oynayan ekoloji və iqtisadi fəaliyyət istiqamətidir. FAO və digər beynəlxalq təşkilatların məlumatlarına görə, dünyada yetişdirilən kənd təsərrüfatı bitkilərinin təxminən üçdə biri tozlandırma prosesindən asılıdır və bu prosesin əsas hissəsini məhz arılar həyata keçirir. Bu səbəbdən arıçılıq sektorundakı dəyişikliklər yalnız bal istehsalı ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda kənd təsərrüfatının digər sahələrinin məhsuldarlığına da dolayı təsir göstərir.
Azərbaycanda arıçılığın inkişafı son onillikdə kənd təsərrüfatının diversifikasiyası baxımından diqqət çəkən istiqamətlərdən biri hesab olunur. Coğrafi və iqlim şəraiti müxtəlif flora növlərinin formalaşmasına imkan yaradır və bu da keyfiyyətli bal istehsalı üçün əlverişli mühit yaradır. Buna baxmayaraq, son statistik göstəricilər sektorda müəyyən struktur dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir. Arı ailələrinin və bal istehsalının azalması bir neçə amillə izah oluna bilər.
Qlobal arıçılıq bazarında son illərdə iqlim dəyişiklikləri və ekoloji faktorlar arı populyasiyasına təsir göstərən əsas səbəblərdən biri kimi qiymətləndirilir. Temperatur dəyişiklikləri, quraqlıq dövrlərinin artması və bəzi bölgələrdə flora müxtəlifliyinin azalması arı ailələrinin məhsuldarlığına təsir göstərir. Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, son onillikdə bir sıra ölkələrdə arı ailələrinin azalması və mövsümi məhsuldarlığın aşağı düşməsi müşahidə olunur.
Digər tərəfdən, kənd təsərrüfatında istifadə olunan bəzi kimyəvi maddələr və pestisidlər də arıçılıq fəaliyyətinə təsir edən amillər arasında göstərilir. Avropa və Şimali Amerika ölkələrində aparılan tədqiqatlar arı koloniyalarının azalmasının əsas səbəblərindən biri kimi məhz bu faktorları qeyd edir. Bu tendensiya qlobal miqyasda arıçılıq sektorunun daha diqqətli və ekoloji yanaşmalarla inkişaf etdirilməsinin vacibliyini gündəmə gətirir.
Azərbaycanda istehsal göstəricilərindəki azalma ilə yanaşı məhsul çeşidlərində struktur fərqlərinin meydana çıxması da diqqət çəkir. Xüsusilə arı südü istehsalında artımın qeydə alınması arıçılıq təsərrüfatlarının daha yüksək dəyərli məhsullara yönəlməyə başladığını göstərir. Qlobal bazarda arı südü, güləm və vərəmum kimi məhsullar baldan daha yüksək qiymətlə satılan və farmasevtika, kosmetologiya və qida sənayesində istifadə olunan məhsullar hesab olunur.
Beynəlxalq bazar statistikası göstərir ki, son illərdə arıçılıq məhsullarına olan tələbat yalnız qida məhsulu kimi deyil, həm də sağlamlıq və bioaktiv məhsullar kateqoriyasında artır. Xüsusilə təbii və orqanik məhsullara marağın yüksəlməsi bal və digər arıçılıq məhsullarının iqtisadi dəyərini artıran amillərdən biridir. Bu kontekstdə arıçılıq təsərrüfatlarının məhsul çeşidini genişləndirməsi və əlavə dəyər yaradan məhsullara yönəlməsi sektorun iqtisadi potensialını artıran istiqamət kimi qiymətləndirilir.
