Martın 12-də Bakıda keçirilən XIII Qlobal Bakı Forumu dünya siyasətində baş verən mürəkkəb proseslərin müzakirə olunduğu mühüm platformalardan biri kimi diqqət çəkdi. Azərbaycanın paytaxtında keçirilən bu mötəbər beynəlxalq tədbir təkcə müxtəlif ölkələrdən gəlmiş siyasətçilərin, diplomatların və ekspertlərin görüş yeri deyil, həm də yeni qlobal reallıqların dəyərləndirildiyi strateji müzakirə məkanıdır.

Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.

Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, forumun açılış mərasimində çıxış edən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin ən həssas mövzularına toxunaraq qlobal təhlükəsizlikdən enerji siyasətinə, regional sülhdən nəqliyyat dəhlizlərinə qədər geniş spektrdə məsələləri gündəmə gətirdi. Dövlət başçısının çıxışı təkcə Azərbaycanın mövqeyinin ifadəsi deyil, həm də dəyişən dünya nizamına dair ciddi siyasi və analitik baxış kimi qiymətləndirilə bilər. Bu baxımdan XIII Qlobal Bakı Forumu sadəcə növbəti beynəlxalq toplantı deyil, qlobal siyasi dialoqun mühüm mərhələlərindən biri kimi tarixə düşür. Son illər ərzində Azərbaycan beynəlxalq diplomatiyada fəal rol oynayan ölkələrdən birinə çevrilib. Bu prosesdə xüsusi rol oynayan platformalardan biri də Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi tərəfindən təşkil olunan Qlobal Bakı Forumudur. Forum artıq dünya miqyasında nüfuzlu beynəlxalq tədbirlərdən biri kimi qəbul edilir. Cənab Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi: “Qlobal Bakı Forumu çox nüfuzlu beynəlxalq tədbirdir və qlobal miqyasda əsas beynəlxalq forumlarla eyni səviyyədədir”. Bu fikrin arxasında duran əsas reallıq ondan ibarətdir ki, forum müxtəlif qitələrdən gələn siyasi liderləri və fikir adamlarını bir araya gətirərək qlobal problemlərin müzakirəsi üçün açıq platforma yaradır. Bu platforma vasitəsilə Bakı yalnız regional paytaxt kimi deyil, həm də beynəlxalq dialoqun mərkəzlərindən biri kimi formalaşır. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında ən diqqətçəkən məqamlardan biri müasir dünyada formalaşan yeni siyasi reallıqlar idi. Son illər beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən hadisələr, regional müharibələr, iqtisadi böhranlar və enerji qarşıdurmaları qlobal güc balansını dəyişir. Ölkə başçısı bu reallığı belə ifadə etdi: “İndi heç vaxt olmadığı qədər aydındır ki, təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri hər bir ölkənin gündəliyində bir nömrəli prioritet olmalıdır”. Bu fikir müasir dünya siyasətinin əsas dilemmasını əks etdirir. XXI əsrin ilk onilliklərində qlobal əməkdaşlıq və iqtisadi inteqrasiya ön planda idisə, bu gün təhlükəsizlik və geosiyasi rəqabət əsas gündəm mövzusuna çevrilib. Bir sözlə, dünya yeni siyasi mərhələyə daxil olur.

Millət vəkili onu da bildirib ki, cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri Azərbaycanın uzun illər ərzində yaşadığı münaqişə və işğal problemi oldu. “Təxminən 30 il ərzində ərazimizin təxminən 20 faizi işğal altında olmuşdur”. Bu fakt təkcə regional münaqişə deyil, həm də beynəlxalq hüquq sisteminin effektivliyi məsələsini gündəmə gətirir. Çünki həmin dövrdə qəbul edilmiş beynəlxalq qərarlar uzun müddət kağız üzərində qalmışdı. Bu isə qlobal siyasətdə tez-tez rast gəlinən bir reallığı göstərir: beynəlxalq hüquq yalnız siyasi iradə olduqda real nəticə verir. Prezidentin çıxışında səslənən bu mesaj beynəlxalq ictimaiyyət üçün ciddi xəbərdarlıq kimi də qəbul oluna bilər. Azərbaycanın keçdiyi yol müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində nadir nümunələrdən biridir. Cənab Prezident İlham Əliyev çıxışında bu prosesi aydın şəkildə ifadə etdi: “Biz işğal olunmuş əraziləri güc vasitəsilə azad etdik və sülhə siyasi yollarla nail olduq”. Bu cümlə Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi siyasətin mahiyyətini əks etdirir. Əvvəlcə suverenlik və ərazi bütövlüyü bərpa edildi, daha sonra isə regionda sülh gündəliyi irəli sürüldü. Bu model bir çox ekspertlər tərəfindən müasir diplomatiyada mühüm nümunə kimi qiymətləndirilir. Çünki münaqişələrin əksəriyyəti illərlə dondurulmuş vəziyyətdə qalır və real həllini tapmır. Azərbaycan isə fərqli yol seçərək münaqişədən sülhə keçid modelini nümayiş etdirdi. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında ən təsirli fikirlərdən biri sülhə dair idi: “Sülhdən daha yaxşı heç nə yoxdur”. Bu fikir sadəcə siyasi bəyanat deyil, Azərbaycanın regiondakı strateji baxışının ifadəsidir. Dövlət başçısının sözlərinə görə, müharibədən sonra yaranmış yeni reallıq regionda əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır. Artıq sərhədlərdə sabitlik hökm sürür və bu, uzun illər davam edən gərginliyin aradan qalxması üçün real zəmin yaradır. Əslində, bu proses təkcə iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşması deyil. Bu, bütövlükdə Cənubi Qafqazın gələcək inkişaf perspektivlərini müəyyən edən yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında enerji siyasəti də xüsusi yer tutdu. Müasir dünyada enerji resursları artıq yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi və strateji alət kimi çıxış edir. Ölkə başçısı bu barədə belə dedi: “Enerji təhlükəsizliyi ölkələrin milli təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsi olaraq əvvəllər heç vaxt olmadığı qədər önəm daşıyır”. Azərbaycan bu sahədə mühüm rol oynayan ölkələrdən biridir. Neft və qaz ixracı ölkənin beynəlxalq enerji bazarında mövqeyini gücləndirib. Xüsusilə təbii qaz ixracının genişlənməsi Azərbaycanın Avropa və digər regionlar üçün etibarlı enerji tərəfdaşı olduğunu göstərir. Cənab Prezidentin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycanın qaz ixrac etdiyi ölkələrin sayı artıq 16-ya çatıb. Bu isə Azərbaycanın enerji diplomatiyasının uğurlu nəticələrindən biridir. Dövlət başçısının çıxışında nəqliyyat və logistika marşrutlarının əhəmiyyəti də xüsusi vurğulandı. “Biz Şərq-Qərb və Şimal-Cənub dəhlizləri üzrə əvəzolunmaz tərəfdaşıq”. Bu fikrin arxasında ciddi geosiyasi reallıq dayanır. Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas ticarət marşrutları məhz bu regiondan keçir. Azərbaycanın son illərdə həyata keçirdiyi infrastruktur layihələri – limanlar, dəmir yolları və magistrallar – ölkəni mühüm tranzit mərkəzinə çevirib. Bu isə qlobal ticarət sistemində Azərbaycanın rolunu daha da artırır.
Son illər Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdə artan fəallığı diqqət çəkir. Ölkə təkcə regional məsələlərdə deyil, qlobal problemlərin müzakirəsində də fəal iştirak edir. Qlobal Bakı Forumu da bu siyasətin mühüm elementlərindən biridir. Bu platforma vasitəsilə müxtəlif ölkələrdən siyasi liderlər və ekspertlər qlobal problemləri müzakirə etmək imkanı əldə edir. Bu isə Azərbaycanın beynəlxalq diplomatiyada artan rolunun göstəricisidir. Onu da deyim ki, cənab Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumundakı çıxışı qlobal siyasətin bir sıra mühüm məsələlərinə aydın münasibət ortaya qoydu. Bu çıxış bir neçə əsas mesajı ehtiva edir:qlobal təhlükəsizlik məsələləri müasir dünyanın əsas prioritetidir; beynəlxalq hüququn işlək olması üçün real siyasi iradə tələb olunur; Azərbaycan münaqişədən sülhə keçid təcrübəsi ilə mühüm model təqdim edir; enerji və nəqliyyat siyasəti XXI əsrin əsas geosiyasi amilləridir; Azərbaycan beynəlxalq dialoq platforması kimi rolunu gücləndirir.

XIII Qlobal Bakı Forumu bir daha göstərdi ki, Bakı artıq beynəlxalq siyasi dialoqun mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilib. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışı isə bu platformanın strateji əhəmiyyətini daha da artırdı. Bu çıxış yalnız Azərbaycanın mövqeyini ifadə etmir. O, həm də dəyişən dünya nizamı fonunda yeni siyasi reallıqların təhlilidir. Məhz buna görə də Bakıdan səslənən mesajlar təkcə regional deyil, qlobal siyasət üçün də əhəmiyyətli hesab olunur. Beləliklə, XIII Qlobal Bakı Forumu bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan təkcə coğrafi baxımdan deyil, siyasi və diplomatik baxımdan da Şərqlə Qərbin qovşağında yerləşən mühüm strateji mərkəzdir. Görünən odur ki, dəyişən dünya nizamında bu rol gələcək illərdə daha da güclənəcək-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini yekunlaşdırıb.

• Bakı
• Səttar Möhbalıyev
• Prezident İlham Əliyev
• Strateji Mesajlar
• Dünyaya Çağırış
• Dəyişən Qlobal Nizam