Sahara səhrası indiki ən isti yer olmasına baxmayaraq, min illər əvvəl tamamilə fərqli görkəmə malik olub. Mərakeşin cənubundakı qədim mağaralarda aşkar edilən geoloji məlumatlar göstərir ki, həmin dövrdə bölgədə yağıntılar çox daha çox olub.
"Ölkə.az" xəbər verir ki, bu barədə "Daily Galaxy" yazıb.
AlimlÉ™r stalaktitlÉ™ri – maÄŸara döşəmÉ™sindÉ™n yuxarı doÄŸru böyüyÉ™n mineral É™mÉ™lÉ™gÉ™lmÉ™lÉ™ri araÅŸdıraraq bu nÉ™ticÉ™yÉ™ gÉ™liblÉ™r. StalaktitlÉ™r yalnız yağış suyu torpaqdan süzülüb maÄŸaralara düşdükdÉ™ formalaşır vÉ™ bu sÉ™bÉ™bdÉ™n tÉ™bii iqlim arxivi rolunu oynayır. Zaman keçdikcÉ™ mineral tÉ™bÉ™qÉ™lÉ™r yığılır vÉ™ yaranma suyu haqqında kimyÉ™vi mÉ™lumatı saxlayır.
"Earth and Planetary Science Letters" jurnalında dərc olunan tədqiqatda alimlər Atlas dağlarının cənubundakı mağaralardan 0,25 qramlıq kiçik stalaktit nümunələri götürüblər. Uran və torium izotoplarının səviyyəsini ölçməklə, stalaktitlərin nə vaxt əmələ gəldiyi və böyümələrinin nə vaxt dayandığı müəyyən edilib.
Nəticələr göstərib ki, stalaktitlər təxminən 8 700 ilə 4 300 il əvvəl böyüyüb, bu da həmin dövrdə bölgədə yağıntıların xeyli çox olduğunu sübut edir.
Daha rütubətli iqlim bölgədə yaşayan insanlar üçün birbaşa təsirə malik olub. Arxeoloji məlumatlar göstərir ki, Atlas dağlarının cənubunda neolitik yaşayış məntəqələrinin sayı həmin dövrdə artıb.
Bu icmalar əsasən heyvandarlıqla məşğul olub, buna görə su və bitki örtüyünə çıxış vacib idi. Daha çox yağıntı otlaqları dəstəkləyib və otlaq icmalarının indiki səhralıq ərazilərə yayılmasına imkan verib.
Tədqiqatın həmtəsisçisi Dr. Culiya Barrott qeyd edib ki, iqlim məlumatları ilə insan tarixinin əlaqəsi araşdırma prosesində aydın görünüb.
AlimlÉ™r stalaktitlÉ™rin oksigen izotop tÉ™rkibini araÅŸdıraraq qÉ™dim yağıntıların mÉ™nbÉ™yini müəyyÉ™nləşdiriblÉ™r. AraÅŸdırmaya görÉ™, yağıntılar tropik axınlar – tropik regionlardan subtropiklÉ™rÉ™ rütubÉ™t daşıyan böyük bulud sistemlÉ™ri nÉ™ticÉ™sindÉ™ yaranıb.
Bu, Sahara səhrasının şimal-qərb hissəsində belə atmosfer proseslərinin yağıntılara təsirini sübut edən ilk elmi faktdır.
TÉ™dqiqatçılardan Sem Hollovud vurÄŸulayıb ki, hÉ™tta kiçik maÄŸara qalıqları É™traf mühitdÉ™ki böyük dÉ™yiÅŸikliklÉ™ri açıqlaya bilÉ™r. "Kiçik kalsium tÉ™bÉ™qÉ™lÉ™rindÉ™n nÉ™ qÉ™dÉ™r mÉ™lumat É™ldÉ™ edÉ™ bilÉ™cÉ™yimizi görmÉ™k çox maraqlı idi”, deyÉ™ o bildirib vÉ™ É™lavÉ™ edib ki, alimlÉ™r bu qÉ™dim rütubÉ™tli dövrdÉ™ yağıntıların nÉ™ qÉ™dÉ™r artdığını daha dÉ™qiq qiymÉ™tlÉ™ndirmÉ™k üzÉ™rindÉ™ iÅŸlÉ™mÉ™yÉ™ davam edirlÉ™r.(Qaynarinfo)
