Azərbaycanda ilin ilk iki ayında süd məhsulları istehsalında fərqli istiqamətlər üzrə dinamika müşahidə olunur. Rəsmi statistikaya əsasən, qaymaq və xama istehsalı 10 faiz artaraq 1 664,9 tona çatıb. Eyni dövrdə pendir və kəsmik istehsalı 2,8 faiz azalaraq 8 436,9 ton təşkil edib. Anbar ehtiyatlarında da ziddiyyətli tendensiya qeydə alınır: qaymaq və xama ehtiyatları kəskin artdığı halda, pendir və kəsmik ehtiyatları əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Bunun fonunda ümumi qida məhsulları istehsalında 11,4 faizlik artım davam edir.
Bu mənzərə süd emalı sənayesində istehlak strukturunun dəyişdiyini göstərir. Qaymaq və xama kimi məhsulların istehsal və ehtiyat artımı onların daxili bazarda daha sürətli dövriyyəyə malik olduğunu və gündəlik istehlakda payının genişləndiyini göstərir. Son illərdə ictimai iaşə sektorunun genişlənməsi, evdə hazırlanmış qidaların populyarlaşması və sürətli kulinariya seqmentinin inkişafı bu kateqoriyaya tələbi artıran əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Pendir və kəsmik istehsalında azalma isə daha çox struktur xarakterli səbəblərlə bağlıdır. Qlobal bazarlarda süd məhsulları sektorunda müşahidə olunan tendensiyalar göstərir ki, pendir istehsalı yüksək xammal və saxlama xərcləri tələb edən, eyni zamanda daha uzun dövriyyə müddətinə malik sahədir. Bu isə istehsalçıların resurslarını daha tez realizasiya olunan və likvid məhsullara yönəltməsinə səbəb olur. Azərbaycanda da oxşar yanaşmanın formalaşdığı görünür.
Ehtiyatların dinamikası da bu yanaşmanı təsdiqləyir. Qaymaq və xama üzrə ehtiyatların kəskin artması istehsalın genişləndirilməsi ilə yanaşı, bazarda təklifin öncədən formalaşdırıldığını göstərir. Bu, xüsusilə mövsümi tələbin gözlənildiyi dövrlər üçün xarakterikdir. Digər tərəfdən, pendir və kəsmik ehtiyatlarının azalması məhsulun daha tez satışa yönəldiyini və ya istehsalın daha ehtiyatlı planlaşdırıldığını göstərir.
Qlobal süd bazarında qiymət dalğalanmaları, yem xərclərinin artımı və logistika faktorları da istehsal strukturuna təsir edən əsas dəyişənlərdəndir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, istehsalçılar riskləri azaltmaq üçün portfellərini daha çevik və bazar tələbinə uyğun formalaşdırmağa çalışırlar. Bu yanaşma daxili bazarda da müşahidə olunur və nəticədə daha operativ dövriyyəyə malik məhsulların payı artır.
