Günəş Yer yaranandan bəri planetimizin əsas enerji mənbəyidir. Bəs o qəfil yoxa çıxsaydı nə baş verərdi?...
Poliqon xəbər verir ki, Live Science nəşrinin yazdığına görə, bu ssenarini anlamaq üçün əvvəlcə Günəş və Yerin necə formalaşdığını nəzərə almaq lazımdır.
Günəş təxminən 4,6 milyard il əvvəl qaz və toz buludunun çökməsi nəticəsində yaranıb. Qalan maddələr isə sonradan Yer və digər qayalı planetləri formalaşdırıb. O vaxtdan bəri Yer Günəşdən tam asılı vəziyyətdədir.
Günəşin cazibə qüvvəsi planetimizi "qızıl zona"da – suyun maye halda qala bildiyi məsafədə saxlayır. O, həmçinin fotosintezi, su dövranını və iqlimi tənzimləyir, Yerə işıq və istilik verir.
Alimlərin fikrincə, Günəş qəfil yoxa çıxsa, Yer və həyatın böyük hissəsi dərhal təhlükə altına düşərdi. Massaçusets Texnologiya İnstitutunun (MIT) atmosfer elmləri üzrə dosenti Timoti Kronin bildirib ki, bu hadisə Yer üzündə fotosintezə bağlı olan demək olar ki, bütün canlılar üçün "gecikmiş fəlakət"ə çevrilərdi.
Günəş yoxa çıxsa belə, insanlar bunu dərhal hiss etməzdi. Çünki Günəş işığının Yerə çatması 8 dəqiqə 20 saniyə çəkir. Bu müddət ərzində hər şey normal görünərdi. Daha sonra isə planet tam qaranlığa qərq olardı.
Elektrik, qaz və ya od kimi süni işıq mənbələri əsas işıq mənbəyinə çevrilərdi. Ay da Günəş işığını əks etdirdiyi üçün tamamilə görünməz olardı. Eyni zamanda, Günəşin cazibə qüvvəsi yoxa çıxdığına görə planetlər orbitdən çıxaraq kosmosda sərbəst hərəkət etməyə başlayardı.
Günəş işığının yoxluğu kənd təsərrüfatını demək olar ki, mümkünsüz edərdi. Fotosintez dayanar və bitkilər sürətlə məhv olardı. Corc Meyson Universitetinin professoru Maykl Sammers qeyd edir ki, bəzi bitkilər qısa müddət "yuxu vəziyyətində" qala bilsə də, sonda hamısı məhv olardı.
Göbələklər qida baxımından çətinlik çəkməsə də, ekstremal soyuğa tab gətirə bilməzdi.
Yer sürətlə soyumağa başlayardı. İlk günlərdə temperatur hər 24 saatda təxminən 20°C aşağı düşərdi və 2-3 gün ərzində planetin böyük hissəsində temperatur sıfırdan aşağı olardı.
Kiçik su hövzələri bir həftə ərzində donar, göllər daha uzun müddətdə buz bağlayar, okeanlar isə illərlə, hətta onilliklərlə maye qala bilərdi. Dərin okeanlarda və vulkanik zonalarda su daha uzun müddət donmaya bilər.
Nəticədə Yer Plutondan da uzaqlaşaraq çox daha soyuq mühitə düşərdi. Temperatur təxminən -270°C-yə qədər enə bilərdi, lakin kainatdakı qalıq istilik səbəbindən heç vaxt mütləq sıfıra (-273°C) çatmazdı.
Belə şəraitdə insan sivilizasiyası demək olar ki, məhv olardı. Alimlər hesab edir ki, bəzi insanlar yeraltı sığınacaqlarda, geotermal və ya nüvə enerjisindən istifadə edərək, süni işıq altında qida yetişdirməklə sağ qala bilərdi. Lakin bu, kütləvi yox olma hadisəsi ilə müqayisə ediləcək miqyasda fəlakət olardı.
Ən davamlı canlılardan biri "su ayıları" kimi tanınan tardiqradlardır. Bu mikroskopik orqanizmlər radiasiya və ekstremal şəraitə davam gətirə bilir.
Bundan əlavə, fotosintezə ehtiyac duymayan bəzi bakteriyalar – xüsusilə okean dibindəki hidrotermal mənbələrdə yaşayan mikroorqanizmlər – mövcudluğunu davam etdirə bilər.
Alimlər vurğulayır ki, Günəşin qəfil yoxa çıxması real ssenari deyil. Lakin təxminən 5 milyard ildən sonra o, qırmızı nəhəngə çevrilərək Merkuri və Veneranı, bəlkə də Yeri udacaq.
Bununla belə, bu hadisələr çox uzaq gələcəyə aiddir. Günəşin təkamülünü öyrənmək isə kainatı daha yaxşı anlamağa kömək edir.
Poliqon.info
