Qlobal istiləşmə özünü gücləndirən "spiral"a keçə bilər

Arktik dəniz buzunun sahəsi bu il qış mövsümündə müşahidələr tarixində ən aşağı səviyyələrdən birinə düşüb.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə iqlimşünasların yeni məlumatları “Independent” nəşrinin yazdığına görə açıqlanıb. Qış adətən buzun ən çox artdığı dövr olsa da, bu il fərqli nəticə qeydə alınıb.

Alimlər bildirirlər ki, Arktika buzunun vəziyyəti qlobal iqlim üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır. Ağ buz günəş şüalarını əks etdirir, onun azalması isə okeanların daha çox istilik udmasına səbəb olur. Nəticədə istiləşmə sürətlənir və atmosfer prosesləri dəyişir. Buzun əriməsi həmçinin qütb ekosistemlərinə – ağ ayılar, suitilər və digər növlərə də ciddi təsir göstərir.

Eyni dövrdə dünyanın müxtəlif bölgələrində rekord istilər qeydə alınıb. ABŞ, Meksika, Avstraliya, Şimali Afrika və Avropanın bir hissəsində anormal temperatur artımı müşahidə edilib. İqlimşünas Maksimiliano Errera bu hadisələri “misilsiz” adlandırıb.

“Bu, dünya iqlimi tarixində ən ekstremal istilik dalğasıdır”, deyə o bildirib və vəziyyətin daha da pisləşə biləcəyini qeyd edib.

Məlumata görə, ABŞ-da bir həftə ərzində 16 ştatda mart temperatur rekordları yenilənib. 27 şəhərdə temperatur aprel üçün xarakterik səviyyəyə çatıb. Meksikada minlərlə rekord qeydə alınıb, bəzi göstəricilər hətta may ayının tipik temperaturunu da keçib. Asiyada isə on minlərlə rekordun 17–19 dərəcə fərqlə aşılması müşahidə olunub.

Eyni zamanda Antarktidada mart üçün rekord aşağı temperatur – mənfi 76,4°C qeydə alınıb. Alimlər bu kimi kəskin fərqləri qlobal iqlim qeyri-sabitliyinin əlaməti kimi qiymətləndirirlər.

Hər il Arktik buz qışda artır, yayda isə azalır. Bu il maksimum buz sahəsi təxminən 14,29 milyon kvadrat kilometr olub ki, bu da 1981–2010 orta göstəricisindən 1,36 milyon kvadrat kilometr azdır.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu tendensiya uzunmüddətlidir. Temperatur artdıqca buzun formalaşması üçün şərait azalır və ümumi buz sahəsi kiçilir. Bu, qəfil deyil, “qış maksimumlarının tədricən azalması” kimi qiymətləndirilir.

Yay dövrü xüsusilə kritik hesab olunur: buz azaldıqca okean daha çox günəş enerjisi udur və bu, atmosfer sirkulyasiyasını dəyişdirərək ekstremal hava hadisələrini gücləndirə bilər. Lakin alimlər qeyd edirlər ki, dəniz buzunun əriməsi birbaşa dəniz səviyyəsinin qalxmasına səbəb olmur.

Samir

Qlobal istiləşmə özünü gücləndirən "spiral"a keçə bilər - Alimlər

Sign in to your account

Sign up

Şifrəni bərpa et