"Falcon Consulting Group" tərəfindən "Əmək Bazarının Nəbzi" adlı analitik bülleten hazırlanıb. Məlumat mənbəyi vakansiya portallarından birində mövcud olan 1979 aktiv vakansiyadır. Bununla belə, hesabat əmək bazarının tam mənzərəsini deyil, görünən hissəsini əks etdirir.: şirkətlərin bir hissəsi vakansiyaları öz saytlarında, LinkedIn-də və ya digər platformalarda yerləşdirir, rəhbər mövqelər isə çox vaxt headhunting vasitəsilə doldurulur.
Marja.az xəbər verir ki, Bülletenin Xülasə hissəsində bildirilir:
Bazar konsentrasiya edir: vakansiyaların 50%-dən çoxu cəmi 4 kateqoriyada (maliyyə, satış, inzibati işlər, IT) cəmləşib — bu, iqtisadiyyatın diversifikasiya səviyyəsinin hələ aşağı olduğuna işarədir.
• Əmək haqqı şəffaflığı aşağı səviyyədədir: vakansiyaların yalnız 28,6%-i əmək haqqını açıqlayır; orta əmək haqqı (1023 AZN) ilə median (800 AZN) arasındakı 28% fərq bazarın qeyri-bərabər strukturuna dəlalət edir.
• AI inqilabı qapıdan kənardadır: AI bacarıqlarına tələb cəmi 1,1% (22 vakansiya) təşkil edir — regionun sürətlə rəqəmsallaşan bazarları ilə müqayisədə ciddi geriləmə siqnalı.
• Neft-qaz sektoru “görünməz”dən görünənə: Ölkə ÜDM-nin ~35%-ni yaradan neft-qaz sektoru vakansiyaların cəmi 1,6%-ini təşkil edir. Bu, sektorun fərqli işəgötürmə kanallarından istifadə etdiyini göstərir.
Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da
BAZARIN NƏBZİ: HAZIRDA NƏ BAŞ VERİR
Tələbin strukturu
Bülletendə qeyd edilib ki, işəgötürənlərin axtardığı profillərin yarısından çoxu dörd kateqoriyada cəmləşib: maliyyə (16,0%), satış (12,4%), inzibati/ofis işləri (11,1%) və IT/mühəndislik (10,1%). Bu, bazarın “tranzaksiya yönümlü” olduğunu göstərir: şirkətlər əsasən gündəlik əməliyyatları idarə edən kadrlar axtarır, strateji və innovasiya yönlü rollar isə arxa planda qalır. Bundan nə irəli gəlir? Bu, şirkətlərin qısamüddətli ehtiyacları uzunmüddətli rəqabətqabiliyyətlilikdən üstün tutduğunu göstərir.
“İsti” və “soyuq” sektorlar
İsti sektorlar: Ticarət/pərakəndə (12,7%), banklar/maliyyə (10,6%) və tikinti (8,8%) ən çox kadr axtarışı aparır. Bu üçlük daxili istehlak və infrastruktur investisiyaları ilə hərəkət edir.
Soyuq sektorlar: Neft-qaz və energetika cəmi 1,6% (31 vakansiya) ilə son sıralardadır. Lakin bu, tələbin aşağı olduğunu deyil, bu sektorun fərqli işəgötürmə modelindən — birbaşa müraciət, beynəlxalq agentliklər və headhunting — istifadə etdiyindən qaynaqlanır.
Rəhbər və icraçı mövqelər arasında fərq
1979 vakansiyanın yalnız 259-u (13,1%) idarəetmə mövqeləridir. Bu rəqəm aşağı görünsə də, kontekstdə dəyərləndirmək lazımdır: idarəetmə mövqeləri təbii olaraq piramidanın daha dar hissəsini təşkil edir. Əsas sual budur: bu mövqelər açıq elan vasitəsilə doldurulurmu, yoxsa qapalı kanallarda? Reallıqda, rəhbər mövqelərin əhəmiyyətli hissəsi headhunting və daxili təyinatla doldurulur, buna görə də bu göstəriciyə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır.
KADR QITLIĞI VƏ İMKANLAR
Qıtlıq zonaları
Təhsil sektoru diqqətə layiqdir: 139 vakansiya (7,0%) ilə altıncı sıradadır, lakin ixtisaslaşmış müəllimlərə tələb artmağa davam edir. Landau Education Group və Landau School birlikdə 46 vakansiya ilə ən böyük işəgötürənlər arasındadır — bu, özəl təhsildə rəqabətin sürətləndiyini göstərir. Tibdə 103 vakansiya (5,2%) da ciddi kadr ehtiyacına işarə edir. HR sahəsi isə cəmi 49 vakansiya (2,5%) ilə diqqətə layiq dərəcədə kiçikdir — bu, ölkədə HR funksiyalarının hələ də strateji səviyyədə dəyərləndirilmədiyini göstərə bilər.
Süni intellektin vəziyyəti
Cəmi 22 vakansiya (1,1%) AI bacarıqları tələb edir. Hard skills sıralamasında MS Office (32,8%) və Excel (29,4%) hələ də üstündür, Python isə cəmi 1,7%-dədir. Bu rəqəmləri iki prizmadan görmək olar: birincisi, Azərbaycan bazarı hələ də ənənəvi texnoloji bacarıqlara yönəlib; ikincisi, AI-a tələbin aşağı olması eyni zamanda bu sahəyə daha öncə investisiya edən şirkətlər üçün rəqabət üstünlüyü qazanmaq imkanı yaradır. Qlobal kontekstdə, inkişaf etməkdə olan bazarlarda AI vakansiyalarının 3-5% səviyyəsinə artıq çatdığı və ya yaxınlaşdığı görünür.
Dil baryeri
Vakansiyaların 29,2%-i ingilis dili, 23,4%-i rus dili tələb edir. Türk dili cəmi 0,6%, çin dili isə 0,2%-dədir. Bundan nə irəli gəlir? İngilis dilinin hər üçüncü vakansiyada tələb olunması, Azərbaycanın beynəlxalq iş mühitinə inteqrasiya tempinə dəlalət edir. Lakin əmək bazarında ingilis dilində sərbəst danışan kadr hələ də məhduddur — bu, işəgötürənlər üçün struktur məhdudiyyətdir və namizəd axtaran şirkətlər üçün ciddi darboğaz yaradır.
ƏMƏK HAQQI LANDŞAFTI
Orta və median arasındakı uçurum
Orta əmək haqqı 1023 AZN, median isə 800 AZN-dir. Aradakı 28%-lik fərq bazarın “iki qatlı” strukturunu əks etdirir: az sayda yüksək məvacibli mövqe (bank, IT, neft-qaz) ortanı yuxarı çəkir, lakin işçilərin böyük hissəsi medianın ətrafında və ya altında qazanc əldə edir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı il üçün ölkə üzrə orta əmək haqqı proqnozu 1170,8 manat təşkil edib. İş elanları saytındakı 1023 AZN orta əmək haqqisə yalnız əmək haqqını açıqlayan vakansiyaları əhatə edir — yəni bazarın tam mənzərəsi deyil, lakin tendensiyaları göstərir.
Şəffaflıq problemi 1979 vakansiyanın cəmi 566-sı (28,6%) əmək haqqını göstərir. Bu, həm namizədlər, həm də işəgötürənlər üçün ciddi problemdir. Namizədlər bazarda müqayisə apara bilmir, işəgötürənlər isə bazar gözləntilərindən xəbərsiz qalır. Nəticə: işəgötürmə prosesinin uzanması, namizəd itkisi və əmək haqqı danışıqlarında gərginlik. Daha şəffaf bazarlarda (məsələn, Skandinaviya ölkələri) bu göstərici 60-80% civarındadır. Azərbaycan bu baxımdan regionda orta səviyyədədir.
REGİONAL BAZARLARLA MÜQAYİSƏ
Azərbaycanın mövqeyi Azərbaycan əmək haqqı səviyyəsinə görə regionda orta-aşağı seqmentdədir. Gürcüstan və Qazaxıstan orta əmək haqqına görə irəlidədir (müvafiq olaraq ~845-907 dollar və ~800-860 dollar), Türkiyə isə həm əmək haqqı səviyyəsi, həm də bazarın müxtəlifliyi baxımından üstündədir. Lakin Azərbaycanın üstünlüyü aşağı işçi qiyməti və neft gəlirləri hesabına nisbətən sabit makroiqtisadi mühitdir. Minimum əmək haqqı baxımından (400 AZN, ~ 235 dollar) Azərbaycan Qazaxıstandan irəlidə və Gürcüstanın formal göstəricisindən çox yüksəkdədir.
Neft-qaz paradoksu
Ölkə ÜDM-nin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edən neft-qaz sektoru vakansiyalarda cəmi 1,6% pay tutur. Bu anomaliya deyil, xarakterik cəhətdir: bu sektor ağırlıqlı olaraq beynəlxalq şirkətlər vasitəsilə, mütəxəssis agentliklər və qapalı elanlarla işə götürür. Qazaxıstanda da oxşar vəziyyət müşahidə olunur — mədən və neft sektorları əmək haqqı baxımından liderdir, lakin açıq vakansiya sayında geridə qalır.
Qeyd edək ki, Falcon Consulting Group 2021-ci ildən Azərbaycanda fəaliyyət göstərən butik menecment konsaltinq şirkətidir. Şirkət korporativ idarəetmə sistemlərinin qurulması, əməliyyat effektivliyinin artırılması, rəqəmsal transformasiya və süni intellekt əsaslı avtomatlaşdırma sahələrində ixtisaslaşır. Falcon Consulting Group təşkilatlara dayanıqlı inkişaf, məhsuldarlıq artımı və idarəetmə keyfiyyətinin yüksəldilməsi istiqamətində praktiki və ölçülə bilən həllər təqdim edir.
