Bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycan 57,4 milyon ABŞ dolları dəyərində meşə fındığı ixrac edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən iki dəfə çoxdur. Eyni zamanda, ümumi qeyri-neft ixracı da 19,7 faiz artaraq 580,7 milyon dollara çatıb. Bu göstəricilər kənd təsərrüfatı məhsullarının ixrac strukturunda daha aktiv rol oynadığını nümayiş etdirir.
Fındıq ixracındakı bu kəskin artım təsadüfi deyil və bir neçə iqtisadi faktorun kəsişməsi ilə izah olunur. Qlobal bazarda qoz-fındıq məhsullarına tələbatın stabil artımı, xüsusilə Avropa və Yaxın Şərq bazarlarında sağlam qidalanma trendlərinin güclənməsi bu məhsula olan marağı artırıb. Beynəlxalq ticarət statistikalarına görə, son illərdə fındıq və digər quru meyvələr bazarında illik artım tempi 5-7 faiz civarında dəyişir. Azərbaycan kimi istehsal potensialı olan ölkələr üçün bu dinamika ixrac imkanlarını genişləndirir.
Digər tərəfdən, daxili istehsalın genişlənməsi və məhsuldarlığın artması ixrac həcminə birbaşa təsir göstərir. Son illərdə fındıqçılıq sahəsində aqrotexniki yanaşmaların təkmilləşdirilməsi, yeni bağların salınması və emal imkanlarının artırılması məhsulun həm keyfiyyətini, həm də ixrac qabiliyyətini yüksəldib. Bu isə Azərbaycanın qlobal fındıq bazarında mövqeyini gücləndirən əsas amillərdən biri kimi çıxış edir.
Fındıq ixracının qeyri-neft sektorunda xüsusi çəkisinin artması iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətinin praktik nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Ənənəvi olaraq enerji sektorunun dominant olduğu iqtisadi modeldə kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracının artması gəlir mənbələrinin balanslaşdırılmasına xidmət edir. Bu yanaşma uzunmüddətli dövrdə iqtisadi sabitliyi gücləndirən əsas mexanizmlərdən biridir.
Qiymət faktorları da bu artımda rol oynaya bilər. Qlobal bazarda təklif və tələbin dəyişməsi, bəzi istehsalçı ölkələrdə məhsuldarlığın azalması və ya logistika xərclərinin artması kimi amillər qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb olur. Bu isə ixracın dəyər ifadəsində daha sürətli artmasına şərait yaradır. Azərbaycanın ixrac göstəricilərində müşahidə olunan ikiqat artım həm həcmin, həm də qiymət faktorunun təsirini əks etdirə bilər.
Bununla yanaşı, qeyri-neft ixracının ümumi artım tempi fındıq ixracı ilə paralel şəkildə iqtisadi aktivliyin genişlənməsini göstərir. Müxtəlif məhsul qrupları üzrə ixracın artması xarici ticarət strukturunun daha dayanıqlı formaya keçdiyini göstərir. Bu, xüsusilə qlobal bazarlarda dəyişkənlik fonunda risklərin bölüşdürülməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
