"İran müharibəsi və sərt ritorika ABŞ-ın liderlik modelini sual altına alıb..."
İran ətrafında baş verən müharibə və ABŞ prezidenti Donald Trampın ritorikası dünyada "Amerika əsri"nin sonu barədə fikirləri gücləndirib.
Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə Böyük Britaniyanın "The Independent" nəşri yazıb.
Qlobal narazılıq və zəifləyən liderlik
Məqalədə qeyd olunur ki, "Öncə Amerika" doktrinası uzunmüddətli perspektivdə Vaşinqtonu təcrid olunmuş vəziyyətə sala bilər. Nəşr vurğulayır ki, münaqişənin əsas yükü Asiya və Afrika ölkələrinin üzərinə düşüb, halbuki bu regionların bir çoxunun müharibə ilə birbaşa əlaqəsi yoxdur. Bu isə ABŞ-ın qlobal lider kimi imicinə ciddi zərbə vurur və beynəlxalq etimadı azaldır.
İqtisadi zərbələr və qeyri-bərabər təsir
Məqalədə bildirilir ki, İran ətrafındakı gərginlik xüsusilə Fars körfəzi və Yaxın Şərqdə qlobal iqtisadi zəncirləri sarsıdır. Nəticədə Asiyada zavodlar bağlanır, bəzi ölkələr fövqəladə vəziyyət elan edir və enerji, ərzaq təminatında problemlər yaranır.
Ən çox zərər isə ən kasıb ölkələrə dəyir. Xüsusilə Hörmüz boğazı vasitəsilə daşınan enerji resurslarından asılı olan dövlətlər ciddi risklərlə üzləşir. ABŞ isə həm iqtisadi gücü, həm də Yaxın Şərq resurslarından daha az asılılığı səbəbindən bu təsirləri nisbətən daha yüngül hiss edir.
Ritorika, risklər və yeni dövrün başlanğıcı
"The Independent" Trampın bəyanatlarını xüsusilə sərt qiymətləndirir. Onun İranla bağlı "daş dövrünə qaytaracağıq" kimi açıqlamaları və daha geniş təhdidləri təkcə siyasi deyil, həm də etik baxımdan ciddi narahatlıq doğurur. Eyni zamanda, ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensin sərt mesajları da gərginliyi artırır.
Məqalədə qeyd olunur ki, bu ritorika hətta nüvə eskalasiyası ehtimalı ilə bağlı qorxuları gücləndirir. Nəşr keçmiş prezidentlər Harri Trumen və Con Kennedi dövründə ABŞ-ın daha humanist və qlobal məsuliyyətə əsaslanan siyasət yürütməyə çalışdığını xatırladır. Bu gün isə fərqli mənzərə formalaşır.
Yekunda müəllif belə qənaətə gəlir ki, baş verənlər sadəcə regional böhran deyil, daha böyük transformasiyanın başlanğıcıdır. "Öncə Amerika" yanaşması ABŞ-ı tədricən təkliyə aparır və bu, son illərin ən mühüm geosiyasi dönüş nöqtələrindən biri kimi qiymətləndirilir.
