2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycanın meyvə-tərəvəz ixracı artım dinamikası ilə seçilib. Yanvar-mart aylarında ölkə 137 min tondan artıq məhsulu xarici bazarlara çıxararaq 187 milyon dollardan çox gəlir əldə edib. Bu göstəricilər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həm həcm, həm də dəyər baxımından artımın qeydə alındığını göstərir. Eyni zamanda, meyvə-tərəvəz məhsulları qeyri-neft ixracında 21,7 faizlik payla aparıcı mövqelərdən birini qoruyub saxlayıb.
İxracdakı bu artım bir neçə paralel amilin təsiri ilə formalaşır. İlk növbədə, qlobal ərzaq bazarında son illərdə müşahidə olunan qiymət artımı və təchizat zəncirlərindəki dəyişikliklər kənd təsərrüfatı məhsullarına tələbi yüksəldib. Xüsusilə Rusiya, Yaxın Şərq və MDB məkanında ərzaq təhlükəsizliyinə yönəlik siyasətlər idxalçı ölkələrin alternativ təchizatçılara marağını artırıb ki, bu da Azərbaycanın mövcud ixrac coğrafiyası üçün əlavə imkanlar yaradıb. Həcm artımının nisbətən məhdud, dəyər artımının isə daha yüksək olması isə ixrac olunan məhsulların orta qiymətinin yüksəldiyini və daha gəlirli satış strukturunun formalaşdığını göstərir.
Digər tərəfdən, idxal göstəricilərində fərqli dinamika müşahidə olunur. Meyvə-tərəvəz idxalının dəyər baxımından artmasına baxmayaraq, fiziki həcmdə azalması daxili bazarda müəyyən məhsullar üzrə yerli istehsalın genişlənməsi və ya istehlak strukturunda dəyişikliklərlə izah oluna bilər. Bu tendensiya həm də idxal olunan məhsulların orta qiymətində artımın olduğunu göstərir ki, bu da qlobal bazarlarda qiymətlərin yüksəlməsi ilə uyğunluq təşkil edir. Nəticədə, meyvə-tərəvəz sektorunda ticarət balansı Azərbaycanın xeyrinə formalaşmaqda davam edir.
Ümumilikdə xarici ticarət göstəricilərinə baxdıqda isə daha geniş iqtisadi kontekst ortaya çıxır. Ticarət dövriyyəsinin azalmasına baxmayaraq, idxalın ixracdan daha sürətli geriləməsi müsbət saldo həcminin kəskin artmasına səbəb olub. Bu vəziyyət qlobal enerji bazarındakı dəyişikliklər, eyni zamanda daxili iqtisadi strukturda baş verən uyğunlaşmalarla izah edilə bilər. Belə şəraitdə qeyri-neft ixracının, xüsusilə kənd təsərrüfatı məhsullarının payının artması iqtisadi şaxələndirmə siyasətinin praktik nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər.
Meyvə-tərəvəz ixracının qeyri-neft sektorunda yüksək paya malik olması bu sahənin strateji əhəmiyyətini daha da artırır. Regionlarda istehsalın genişlənməsi, aqroparkların inkişafı və logistika imkanlarının yaxşılaşdırılması ixrac potensialını gücləndirən əsas faktorlar kimi çıxış edir. Bununla yanaşı, məhsulların emalı, saxlanması və markalaşdırılması istiqamətində əlavə dəyər yaradan yanaşmaların genişləndirilməsi gələcəkdə gəlirliliyin daha stabil və davamlı olmasına şərait yarada bilər.
