Çinin, ABŞ-nin İrana qarşı başlatdığı müharibə fonunda həm gərginliyi azaltmağa çalışdığı, həm də sahədəki vəziyyətdən strateji qazanc əldə etməyi hədəflədiyi iddia olunur. “New York Times” qəzetinin yazdığına görə, Pekinin bu “ikiqat strategiyası” Donald Tramp ilə Si Cinpin arasında planlaşdırılan zirvə görüşü öncəsi qlobal güc mübarizəsini daha da mürəkkəbləşdirir.
Çin, İran müharibəsi dərinləşdikcə həm Vaşinqton, həm də Tehran üzərindən strateji üstünlük əldə etməyə çalışır.
“New York Times” qəzetində yer alan təhlilə görə, Pekin bir tərəfdən İranı danışıqlara məcbur edir, digər tərəfdən isə ticarət və dolayı dəstək kanallarını açıq saxlayaraq “ikiqat addım” atır.
Qəzet yazır ki, “Prezident Trampın Pekinə səfəri yaxınlaşdıqca, Çin İranı danışıqlara məcbur edir, eyni zamanda şirkətləri İran ordusu tərəfindən istifadə oluna biləcək malları ixrac etməyə davam edir”.
TRAMP QƏRAR MƏRHƏLƏSİNDƏ, PEKİN STRATEGİYA QURUR
Tramp İran müharibəsi ilə bağlı hansı addımları atacağını müəyyənləşdirməyə çalışarkən, Çin də ortaya çıxacaq nəticədən faydalanmaq üçün öz addımlarını işə salıb.
Pekin rəhbərliyi İran rəsmilərini ABŞ ilə danışıqlara təşviq edir, eyni zamanda şirkətlərinin İrana ticarət dəstəyi verməsinə səssiz şəkildə icazə verir. Bu vəziyyətin mümkün müharibə şəraitində İran ordusuna dolayı dəstək verə biləcəyi qeyd olunur.
ZİRVƏ ÖNCƏSİ KRİTİK GÜNDƏM
İran müharibəsi 14 may tarixində Pekində keçiriləcək Tramp–Si Cinpin zirvəsinin əsas mövzularından biri olacaq.
Rəsmilərə görə, Tramp qlobal bazarları sarsıdan və ABŞ-nin hərbi resurslarını tükədən həll olunmamış bir böhranla Çinə getmək istəmir.
MÜHARİBƏ ÇİN ÜÇÜN AVANTAJDIR, YOXSA RİSK?
Analitiklərə görə, Çin üçün vəziyyət ikitərəflidir:
-
ABŞ-ın Yaxın Şərqdə yeni müharibəyə cəlb olunması Pekin üçün üstünlükdür
-
ABŞ-ın sursat ehtiyatlarının azalması Çinlə mümkün qarşıdurma üçün risk yaradır
-
Vaşinqtonun diqqətinin Asiyadan yayınması Pekinə daha geniş manevr imkanı verir
Lakin digər tərəfdən, artan enerji qiymətləri və ABŞ-nin dəniz blokadası Çin iqtisadiyyatına mənfi təsir edir.
“PEKİN GƏRGİNLİYİ AZALTMAQ İSTƏYİR”
“Stimson Center” analitik mərkəzindən Çin üzrə ekspert Yun Sun bildirib:
“Bəziləri Pekinin İranda uzunmüddətli müharibəni dəstəkləyə biləcəyini düşünsə də, Pekindəki rəsmi siyasət əslində gərginliyin azaldılmasına yönəlib”.
İki iranlı rəsminin sözlərinə görə, Çin və Rusiya Tehranın ABŞ ilə danışıqları davam etdirməsini təşviq edib. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə çinli həmkarı Vanq Yi arasında telefon danışığında da müharibə müzakirə olunub.
Vanq Yinin İran, İsrail, Rusiya və Körfəz ölkələri ilə ümumilikdə 26 telefon danışığı apardığı bildirilir.
