Uzunmüddətli kosmik səyahətlər astronavtların sağlamlığı üçün bir sıra çətinliklər yaratsa da, eyni zamanda tibb elminin gələcəyini dəyişə biləcək imkanlar da ortaya çıxarır. Elm dünyası illərdir yerçəksiz mühitin insan ürəyi üzərindəki dağıdıcı təsirlərini araşdırır. Lakin ABŞ-ın “Cedars-Sinai” Xəstəxanasının tədqiqatçıları tərəfindən aparılan son araşdırmalar bu vəziyyətin məsələnin yalnız bir tərəfi olduğunu göstərib.
HİT.az xəbər verir ki, kök hüceyrələrdən istifadə edilərək yaradılan və “mini ürək” adlandırılan strukturlar kosmos mühitində Yer laboratoriyalarına nisbətən daha yüksək effektivliklə inkişaf edib.
Yer üzərində laboratoriya şəraitində ürək toxumasının yaradılması, yerçəksinə qarşı davamlı mübarizə aparmağı tələb edir. Tədqiqatçılar hüceyrələri havada saxlamaq üçün daim fırlanan bioreaktorlar istifadə etsələr də, bu cihazların yaratdığı mexaniki titrəmələr həssas toxumalara zərər verə bilir. Beynəlxalq Kosmik Stansiyada isə vəziyyət fərqlidir. Heç bir xarici təzyiq və fiziki məhdudiyyət olmadan inkişaf edən ürək orqanoidləri daha sərbəst şəkildə böyüyür. Arun Şarma rəhbərliyindəki komanda orbitdə istehsal olunan toxuma miqdarının gözlənilməz dərəcədə artdığını və bu üsulun gələcəkdə kütləvi istehsal üçün yeni standart yarada biləcəyini bildirir.
Kosmosda yetişdirilən bu daha dayanıqlı toxumaların gələcəkdə transplantasiya gözləyən milyonlarla xəstə üçün mühüm resurs ola biləcəyi qeyd olunur. Özünü bərpa etmə qabiliyyəti olmayan ürək əzələsi xaricdən sağlam toxuma dəstəyinə ehtiyac duyur. Kosmosda yerçəksiz mühitdə formalaşan toxumalar Yerə gətirildikdə daha qalın və möhkəm struktur nümayiş etdirir.
Avqust ayında həyata keçiriləcək yeni “SpaceX” missiyası ilə daha geniş sınaqlara hazırlıq görülür. Bu texnologiyanın ilkin mərhələdə yeni dərmanların test edilməsində istifadə olunması planlaşdırılır.
Samir
