İtaliyada 2016-cı ildə Qahirədə qətlə yetirilən Kembric Universitetinin tədqiqatçısı Giulio Regeni haqqında sənədli filmin dövlət tərəfindən maliyyələşdirilməməsi hökumət böhranına çevrildi. Bu reaksiyadan sonra mədəniyyət naziri Alessandro Giuli iki baş məsləhətçini vəzifəsindən azad etdi, müxalifət isə Baş nazir Giorgia Meloninin administrasiyasını "xaos" və "daxili hakimiyyət mübarizəsi"ndə günahlandırdı.
Hafta.az yazır ki, “The Times” qəzetinin məlumatına görə, doktorantura tədqiqatı üçün Qahirədə olan Regeni 2016-cı ilin yanvar ayında yoxa çıxdı. Daha sonra onun cəsədi yol kənarındakı xəndəkdə tapıldı və yarılma hesabatında ağır işgəncə əlamətləri aşkar edildi. Qətl İtaliya ilə Misir arasında illərdir davam edən diplomatik gərginliyin simvoluna çevrildi. Roma hökumətləri Qahirəyə kifayət qədər təzyiq göstərmədiklərinə görə tez-tez tənqid olunurdu.
Son böhranın mərkəzində Regeninin qətli haqqında sənədli film dayanır. Simone Manettinin rejissorluğu ilə çəkilən "Giulio Regeni" sənədli filminin premyerası fevralda üç günlük xüsusi nümayişlə İtaliya kinoteatrlarında baş tutdu. Qeyd olunub ki, Regeninin valideynləri də filmdə rol alıblar.
Təxminən 328 min avro büdcə ilə çəkilən film daha sonra 131 min avro dövlət maliyyəsi üçün müraciət edib. Lakin Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən təyin edilmiş 15 nəfərlik müstəqil komissiya filmi dövlət dəstəyi üçün yararsız hesab edib. Bildirilib ki, komissiya ümumilikdə 14 milyon avro film subsidiyaları paylayıb.
Qərar geniş narazılığa səbəb olub. Müxalifət Demokrat Partiyasının lideri Elli Şleyn mədəniyyət naziri Alessandro Culiodan izahat tələb edib.
İtaliyanın "Il Post" xəbər saytı qərarın texniki baxımdan tamamilə təəccüblü olmadığını yazıb. Məqalədə qeyd olunur ki, qiymətləndirmə sistemi "ssenari orijinallığı" və "yazı keyfiyyəti"nə üstünlük verir və nəticədə film orta bal alıb. Buna baxmayaraq, qərar ictimaiyyət tərəfindən siyasi seçim kimi qəbul edilib.
Reaksiyalar yalnız müxalifətlə məhdudlaşmayıb. Xəbərə görə, komissiya üzvlərindən ən azı üçü qərara etiraz olaraq istefa verib.
Giuli həmçinin ötən həftə Romadakı Quirinale prezident sarayında keçirilən "İtaliya Oskarları" kimi tanınan David di Donatello mükafatlarının namizədlik görüşündə baş verənləri "qəbuledilməz bir düşüş" adlandırdı.
Regeninin ailəsi və vəkilinin ifadələrinə əsaslanan sənədli film qətlə qədər baş verən hadisələri əhatə edir.
Mübahisədən sonra Giuli nazirliyin iki yüksək vəzifəli şəxsini işdən çıxardı. İddialara görə, texniki katibliyin rəhbəri Emanuele Merlino Regeni işi səbəbindən vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb.
İtaliya mətbuatına görə, nazirin şəxsi katibi Elena Proiettinin işdən çıxarılmasının səbəbi fərqli idi. Bildirilib ki, Proiettinin mart ayında Giulinin Nyu-Yorka səfəri zamanı hava limanında olmaması səbəbindən işdən çıxarılıb.
Bu səfər zamanı Giuli Mədəniyyət Nazirliyinin təxminən 15 milyon dollara aldığı Antonello da Messinanın rəsmini aldığı bildirilir.
Keçmiş jurnalist Giuli 2022-ci ildə Romadakı MAXXI müasir incəsənət muzeyinin rəhbəri təyin edildi və iki il sonra Meloni tərəfindən mədəniyyət naziri təyin edildi.
Vəzifəyə başladığı gündən bəri o, bir sıra mübahisələrin mərkəzində olub. Bunlardan biri Meloniyə yaxınlığı ilə tanınan dirijor Beatris Venezi'nin Venesiyadakı La Fenice Operasına təyin edilməsi idi. Venezi ötən ay vəzifəsindən azad edildi.
Bundan əlavə, Venesiya Biennalesinin münsiflər heyəti Rusiya və İsrailin tədbirdə iştirakı səbəbindən kütləvi şəkildə istefa verdi.
Giuli ayrı bir qalmaqaldan sonra mədəniyyət naziri vəzifəsinə də başladı. Əvvəlki nazir Gennaro Sangiuliano, sevgilisinin nazirlərin görüşlərinə girişinə icazə verdiyi ortaya çıxdıqdan sonra istefa verdi. Qadın həmçinin parlamentin içərisindən Ray-Ban "casus eynəkləri" ilə gizli şəkildə görüntülər çəkməkdə ittiham olunurdu.
Siyasi müşahidəçilərin fikrincə, bu böhranlar Giorgia Meloni hökumətinin mart ayında konstitusiya referendumunda məğlubiyyətə uğramasından sonra daha aydın görünməyə başladı.
Referendumda seçicilərin 54 faizi hökumətin məhkəmə islahatları planlarına qarşı çıxdı. Bu nəticə uzun müddətdir güclü siyasi mövqe tutan Meloni üçün ciddi bir zərbə kimi qəbul edildi.
Surrey Universitetinin politologiya professoru Daniele Albertazzi bildirib ki, Meloni xarici siyasətdə hələ də güclü görünür, lakin ölkə daxilində "işlər dağılmağa başlayır". Romadakı Luiss Universitetinin politoloqu Lorenzo Kastellani qeyd edib ki, seçkilər yaxınlaşdıqca hökumət daxilində çatlar daha çox nəzərə çarpır.
İtaliyada ümumi seçkilərin gələn il keçirilməsi gözlənilir.
