2026-cı ilin ortalarından etibarən baş verməsi ehtimal olunan El Nino hadisəsinin qlobal temperatur və yağıntı modellərinə təsir göstərəcəyi gözlənilir.
Hafta.az yazır ki, iqlim modelləri ilin əvvəlindən bəri neytral şərtlər göstərsə də, El Nino hadisəsinin təsirləri qarşıdakı dövrdə izlənilir. Sakit Okeanda baş verən El Nino hava hadisəsi əsasən sahil bölgələrində, daha sonra isə qlobal miqyasda temperaturun artmasına səbəb olur. Əksinə, La Nina dünya miqyasında daha soyuq hava şəraiti deməkdir. Bu iki hava hadisəsi arasındakı keçid dövründə neytral və ya təbii hava şəraiti üstünlük təşkil edir.
Bu inkişaflarla və El Nino hava hadisəsinin iyulda təsirli olması gözlənildiyi üçün, təsirləri ilə bağlı narahatlıqlar artdıqca əmtəə bazarında yeni bir gündəmin yarana biləcəyi qiymətləndirilir.
Fyuçers və əmtəə bazarı üzrə ekspert Zəfər Ərgəzən El Nino hadisəsinin iyulda baş vermə ehtimalının 80 faizdən yuxarı olduğunu bildirib. O, bunun çox ciddi nisbət olduğunu bildirib və qış mövsümünü nəzərə aldıqda bu ehtimalın 90 faizi keçdiyini vurğulayıb.
Dəniz səthinin temperaturunun yüksəlməsini qeyd edən Ərgəzən aşağıdakı qiymətləndirmələri edib: “Buna baxdıqda, modellər bizə El Nino effektinin də müşahidə olunacağını göstərir. Bir sözlə, El Ninonun nə olduğunu izah etsəydik, bu, okeandakı temperatur dəyişikliklərindən qaynaqlanır. Buna baxdıqda, dünya miqyasında okeanların istiləşməsi və xüsusən də Amerikaya doğru əsən küləklərin azalması Sakit Okeanda Amerikaya doğru suyun temperaturunu artırır. Bu, müəyyən dərəcədə daha çox quraqlıq deməkdir. Xüsusilə Amerika tərəfində daha isti dövrün yaşandığını, Asiya tərəfinin istiləşdiyini və yağışın azaldığını da görə bilərik. Amerika tərəfində hətta, daha çox daşqın və yağış ola bilər. Beləliklə, belə bir dövrdə əslində aşağıdakıları gözləyə bilərik: Asiya və Avstraliyada yağış azalacaq və quraqlıqlar başlayacaq. Amerika sahillərində isə əksinə, yağış artacaq. Həmçinin deyə bilərik ki, Afrika və Hindistanda mövsümlərin vaxtı pozulub”.
Ərgəzən xüsusilə Asiya tərəfinə diqqət yetirilməli olduğunu bildirib.
O, İndoneziyanın qlobal palma yağı tədarükünün təxminən 60 faizini təşkil etdiyini və Malayziyada palma yağı istehsalının da çox güclü olduğunu qeyd edərək, bu ölkələrdə iqlim dəyişikliklərinin əhəmiyyətli olduğunu bildirib.
O, həmçinin El Nino effektinin soya və günəbaxan kimi digər bitki yağlarına yayılma riskinin olduğunu vurğuladı və əlavə edib: “Digər tərəfdən, keçmiş təcrübələrə görə, son 50 ildə hər El Nino ilə kakao istehsalında azalma müşahidə etmişik. Kakao istehsalına təsirini bu il deyil, 2027-ci ildə görə bilərik. Buna görə də, kakao sektorunda qiymət artımlarının yenidən ehtimal olunduğunu demək mümkündür. Çünki bu El Ninonun əvvəlkilərdən bir qədər güclü olacağı gözlənilir. Bu məqamda istehsal tərəfinə baxsaq, Hindistan-Pakistan təsirinin pambıq sektorunda vacib olduğunu deyə bilərik. Hindistanda musson gecikməsi və temperatur səbəbindən pambıqda həşəratların çoxalması əhəmiyyətli ola bilər ki, bu da pambıq sektorunda dalğalanmalara səbəb ola bilər”.
Ərgəzən bildirib ki, düyü El Nino hava fenomenindən təsirlənə biləcək məhsullardan biridir.
O qeyd edib ki, xüsusilə dünyanın aparıcı düyü istehsalçıları arasında olan Tailand və Vyetnamda yağışların azalması düyü qiymətlərində dalğalanmalara səbəb ola bilər. "Mənfi cəhətlərdən danışdıq, amma digər tərəfə baxdıqda, məsələn, soya istehsalında artım olacağını deyə bilərik. Əvvəlki dövrlərə baxdıqda, Amerika və Argentina kimi bölgələrdə soya istehsalı həmişə artıb. Bunu yenidən gözləyə bilərik", - deyə o bildirib.
Ərgəzən bu ilin güclü El Nino ili ola biləcəyini bildirib. Buna görə də o, quraqlıqla bağlı narahatlıqların vacib olduğunu, xüsusən də kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərində dalğalanmaların müşahidə oluna biləcəyini deyib.
