.jpg)
Müvafiq infrastruktur olmadıqda yalnız yaşayış obyektlərinin inşası problemi həll etmək iqtidarında deyil.
Əgər evlər şəhər hüdudlarından 20 kilometr aralıda tikilirsə və sakinlər işlə təmin olunmaq imkanından məhrumdurlarsa, belə mənzillər tələbatsız qala bilər
Müasir şəhərsalma siyasətində artıq təkcə yaşayış binalarının tikilməsi kifayət hesab olunmur. Qlobal təcrübə göstərir ki, müvafiq infrastruktur olmadan inşa edilən yaşayış massivləri uzunmüddətli perspektivdə həm iqtisadi, həm də sosial baxımdan səmərəsiz modelə çevrilə bilər. Şəhər mərkəzindən uzaqda tikilən, lakin nəqliyyat, iş yerləri və sosial xidmətlərlə inteqrasiya olunmayan yaşayış zonalarının tələbatsız qalması bir çox ölkələrdə müşahidə edilən əsas urbanizasiya problemlərindən biridir.
Son illərdə dünya üzrə mənzil böhranının həlli üçün böyük həcmdə yaşayış layihələri həyata keçirilsə də, bir sıra şəhərlərdə “boş mənzillər fenomeni” yaranıb. Bunun əsas səbəbi yaşayış obyektlərinin iqtisadi aktivlik mərkəzlərindən uzaqda yerləşməsi və gündəlik həyat üçün zəruri infrastrukturun olmamasıdır. İnsanlar üçün mənzil yalnız yaşayış sahəsi deyil, həm də iş, nəqliyyat, təhsil, səhiyyə və sosial xidmətlərə çıxış imkanları deməkdir.
Urbanizasiya üzrə beynəlxalq ekspertlər hesab edir ki, şəhərlərin inkişafı “qarışıq istifadə modeli” üzərində qurulmalıdır. Yəni yaşayış zonaları ilə biznes, xidmət və nəqliyyat infrastrukturu paralel inkişaf etməlidir. Əks halda şəhər ətrafında böyük yaşayış massivləri yaransa da, onların iqtisadi və sosial inteqrasiyası zəif qalır.
Nəqliyyat məsələsi burada əsas faktorlardan biridir. Əgər insanlar gündəlik iş yerlərinə çatmaq üçün uzun məsafələr qət etməyə məcbur olursa, bu həm vaxt itkisinə, həm əlavə xərclərə, həm də şəhər daxilində nəqliyyat yükünün artmasına səbəb olur. Dünyanın bir çox iri şəhərlərində məhz bu səbəbdən “15 dəqiqəlik şəhər” konsepsiyası ön plana çıxır. Bu modeldə əsas məqsəd insanların gündəlik ehtiyaclarını yaşayış yerindən qısa məsafədə qarşılaya bilməsidir.
İqtisadi baxımdan da infrastrukturla dəstəklənməyən yaşayış layihələri risklidir. Belə ərazilərdə daşınmaz əmlakın dəyəri zəif artır, investisiya cəlbediciliyi aşağı olur və kommersiya aktivliyi formalaşmır. Nəticədə dövlət və özəl sektor tərəfindən qoyulan investisiyaların geri dönüş tempi azalır.
İqlim və ekoloji faktorlar da urbanizasiya modelinə təsir edir. Şəhərdən uzaqda plansız şəkildə genişlənən yaşayış massivləri əlavə enerji sərfiyyatı, avtomobil istifadəsinin artması və karbon emissiyalarının yüksəlməsi ilə nəticələnir. Bu səbəbdən dayanıqlı şəhərsalma siyasətində kompakt və inteqrasiya olunmuş inkişaf modeli əsas prioritet sayılır.
