Bakı, 21 may, AZƏRTAC
BMT Baş Assambleyası mayın 20-də iqlim böhranı ilə bağlı qətnamə qəbul edib.
AZƏRTAC təşkilatın məlumatına istinadla xəbər verir ki, BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreşin sözlərinə görə, çərşənbə günü qəbul edilmiş Baş Assambleyanın mühüm qətnaməsi beynəlxalq hüququn, iqlim ədalətinin və elmin güclü təsdiqidir. O əlavə edib ki, bu sənəd üzv dövlətlərin öz xalqlarını artan iqlim böhranından qorumaq məsuliyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur.
İqlim böhranının ön cəbhəsində yerləşən Sakit okean ada dövləti Vanuatu və bir neçə digər ölkə tərəfindən hazırlanmış qətnamə 141 lehinə, səkkiz əleyhinə və 28 bitərəf səslə çoxsaylı təklif olunan düzəlişləri əhatə edən gərgin müzakirələrdən sonra qəbul edilib. Belarus, İran, İsrail, Liberiya, Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, ABŞ və Yəmən qətnamənin əleyhinə səs verib.
BMT-nin əsas məhkəmə orqanı olan Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi (BƏM) 2025-ci ilin iyul ayında dövlətlərin ətraf mühiti istixana qazı (İQ) tullantılarından qorumaq öhdəliyi olduğu barədə qərar verdikdə, bu qərar bir irəliləyiş kimi qiymətləndirildi. BMT-nin Baş katibi bu addımı “planetimizin qələbəsi” adlandırdı.
Məhkəmə, həmçinin qərar verib ki, əgər dövlətlər bu öhdəlikləri pozarsa, onlar hüquqi məsuliyyət daşıyır və şəraitdən asılı olaraq tam təzminat ödəmək məcburiyyətində qala bilər.
Çərşənbə günü Baş Assambleyanın qəbul etdiyi qərar iqlim böhranı ilə mübarizənin yalnız siyasi seçim deyil, beynəlxalq hüquq çərçivəsində hüquqi bir vəzifə olduğuna dair güclü bir mesaj göndərir. “Dünyanın ən yüksək orqanı öz sözünü dedi. Bu gün Baş Assambleya mühüm addım atdı”, -deyə Quterreş bildirib.
Qətnamə BMT-nin üzv dövlətlərini öz sərhədləri daxilində istehsal olunan emissiyalar da daxil olmaqla iqlimə və ətraf mühitə ciddi ziyan vurmamaq üçün mümkün addımları atmağa və Paris Sazişi çərçivəsində mövcud iqlim öhdəliklərinə əməl etməyə çağırır. Hökumətlərə vicdanla əməkdaşlıq etmək və qlobal miqyasda iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə aparmaq üçün səyləri davamlı olaraq əlaqələndirmək və həyat, sağlamlıq və adekvat həyat səviyyəsi hüquqlarının qorumasını təmin etmək tövsiyə olunur.
Baş Assambleyada səsvermədən sonra yayımlanan bəyanatda A. Quterreş iqlim dəyişikliyinə ən az məsuliyyət daşıyanların ən yüksək qiyməti ödədiyini və iqlim ədalətinə gedən yolun qazıntı yanacaqlarından bərpaolunan enerjiyə sürətli, ədalətli və bərabər keçid olduğunu bəyan edib. O, həmçinin bərpaolunan enerji mənbələrinin ən ucuz və təhlükəsiz enerji forması olduğunu və qlobal temperaturun sənayeləşmədən əvvəlki səviyyələrdən 1,5 dərəcədən çox olmaması məqsədinə çatmağın hələ də mümkünlüyünü vurğulayıb.
