Andryus Kubilyus Avropa ölkələrini arsenal qapılarını Ukrayna üçün açmağa və silah istehsalını sürətləndirməyə çağırıb...
Müəllif: Barbara Moens və Endi Boundsun Brüssel
The Financial Times nəşri, Böyük Britaniya
Avropa İttifaqının müdafiə məsələləri üzrə komissarı Andrius Kubilius Avropa ölkələrini silah anbarlarını Ukraynaya açmağa və raketlərin bahalı, məhdud sayda istehsal olunan məhsullar kimi hazırlanması yanaşmasından imtina etməyə çağırıb.
“Hökumətlər öz arsenal qapılarını açmalı və Ukraynaya ehtiyac duyduğu silahları verməlidirlər”, deyə Kubilyus Financial Times-a müsahibəsində bildirib.
Onun sözlərinə görə, Avropanın Rusiya ilə rəsmi danışıq kanallarını yenidən açacağı halda Ukrayna ordusunun gücləndirilməsi xüsusilə vacib olacaq. Son həftələr Avropa paytaxtlarında Moskva ilə təmasların bərpası ilə bağlı çağırışlar güclənib.
“Sülh gətirə biləcək yeganə formul ‘güc vasitəsilə sülh’dür. Güc Ukraynanın tərəfində olmalıdır”, deyə o vurğulayıb və əlavə edib ki, Avropa Kiyevin buna nail olmasına kömək edə bilər.
Litvanın keçmiş baş naziri həmçinin xəbərdarlıq edib ki, Avropa raket istehsalında həm Rusiyadan, həm də Ukraynadan geri qalır. Səbəb isə Avropa şirkətlərinin mürəkkəb və bahalı sistemlərə üstünlük verməsidir. Bu sistemlərin istehsalını qısa müddətdə genişləndirmək isə çətindir.
“Avropalılar silahları yüksək moda məhsulları kimi istehsal edirlər: texnoloji baxımdan çox mürəkkəb, çox inkişaf etmiş, çox bahalı və sürətlə kütləvi istehsalı demək olar ki, mümkünsüz olan məhsullar”, deyə Kubilyus bildirib. “Ukraynalılar isə Avropa sənayesinin ‘kifayət qədər yaxşı’ adlandırdığı məhsulları istehsal edirlər”.
Brüsseldə Avropa müdafiə sənayesinin gücləndirilməsinə cavabdeh olan Kubilyus qeyd edib ki, Avropa müharibə şəraitində istehsal metodlarını Ukraynadan öyrənməli və daha ucuz, sürətli şəkildə böyük həcmdə istehsal oluna bilən sistemlərə keçməlidir.
“Ukraynalılar öz Flamingo qanadlı raketlərini istehsal etməyə başlayıblar və bu il təxminən 700 belə raket istehsal etməyə hazırdırlar”, deyə o bildirib.
Müqayisə üçün Kubilyusun sözlərinə görə, Avropa İttifaqı ölkələri birlikdə 300-dən az raket istehsal edir. Rusiya isə təxminən 1200 raket buraxır.
Kubilyus həmçinin təklif edib ki, Ukrayna artıq mövcud ehtiyatlardan Avropa silahlarını satın alsın və bunun üçün 60 milyard avroluq silah alış fondundan istifadə edilsin. Bu fond yaxın vaxtlarda razılaşdırılmış 90 milyard avroluq kredit paketinin tərkib hissəsidir. Silah satan ölkələr isə əldə olunan vəsaiti yeni alışlara və ya istehsal gücünün genişləndirilməsinə yönəldə bilərlər.
Kubilyusun çağırışı Aİ-nin müdafiə istehsalını artırmaq və Avropa silah sənayesindəki parçalanmanı aradan qaldırmaq üçün yeni təşəbbüslər hazırladığı vaxta təsadüf edir. Brüssel iyul ayında daha vahid müdafiə bazarının yaradılması planını təqdim etməyə hazırlaşır.
Gözlənilir ki, bu plan ayrı-ayrı milli qaydaların və satınalma prosedurlarının aradan qaldırılmasına yönələcək. Kubilyusun sözlərinə görə, məhz bu qaydalar Avropa daxilində müdafiə bazarlarını faktiki olaraq qapadıb və Aİ ölkələri arasında sənaye əməkdaşlığına mane olur.
“Əsl bazarımız əslində yoxdur, amma maneələr çoxdur”, deyə o bildirib.
Kubilyus qeyd edib ki, milli hökumətlər öz müdafiə şirkətlərini fəal şəkildə qoruyurlar. Fransa və Almaniya kimi böyük ölkələr öz milli sənayelərinin istehsal etdiyi məhsulların təxminən 70 faizini daxildə satın alır, halbuki cəmi 10 faizə yaxın hissə digər Aİ ölkələrinə satılır.
Planlaşdırılan islahatlar texniki baryerləri də əhatə etməlidir. Buraya sınaqların və sertifikatların qarşılıqlı tanınması, eləcə də Aİ ölkələri arasında hərbi komponentlərin ötürülməsi üçün lisenziyaların sadələşdirilməsi daxildir. Hazırda bu qaydalar ölkədən ölkəyə ciddi şəkildə fərqlənir.
Kubilyus həmçinin müdafiə sektorunda şirkətlərin birləşməsinin təşviq edilməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, hökumətlər çox vaxt silah alışlarında bazar prinsiplərinə əməl etməmək üçün milli təhlükəsizlik arquumentindən istifadə edirlər. Nəticədə isə “tamamilə qapalı sistem” yaranır.
Kubilyusun fikrincə, Avropa Airbus, Thales və Leonardo şirkətlərinin Bromo layihəsi çərçivəsində planlaşdırılan birləşməsindən çəkinməməlidir. Layihənin məqsədi kosmos və peyk texnologiyaları sahəsində İlon Maska məxsus SpaceX ilə rəqabət apara biləcək böyük Avropa oyunçusu yaratmaqdır.
Qlobal rəqabət üçün “miqyas və ölçü” lazımdır, deyə o əlavə edib. “Bromo məhz bunu təmin edir. Eyni zamanda Avropa daxilində rəqabət mühitini necə qorumaq məsələsi həmişə qalır. Amma düşünmürəm ki, bu, bizim əsas oyunçularımızın böyüməsinə mane olmalıdır”.
Poliqon.info
