Çin regional münaqişələrdə nüvə enerjisindən istifadə təhdidlərinin səsləndirildiyi və nüvə nəzarəti, tərksilah və yayılmaması ilə bağlı rejimlərin zəiflədiyi bir vaxtda qlobal nüvə münaqişəsi riskinin artdığı barədə xəbərdarlıq edib. Milli Müdafiə Universitetinin professoru və Sinqapurda keçirilən Şanqri-La Dialoqu beynəlxalq təhlükəsizlik forumunda Çin nümayəndə heyətinin rəhbəri general-mayor Menq Xiangqinq "Strateji Sabitliyə Risklərin İdarə Edilməsi" adlı sessiyada çıxış edib.
Hafta.az yazır ki, general-mayor Menq bildirib ki, "İsraildə kabinet naziri Qəzzada nüvə silahının istifadəsi ilə bağlı şok təklif irəli sürüb. Bu, nüvə müharibəsi təhlükəsinin uzaqda olmadığını göstərir". İsrailin ifrat sağçı İrs naziri Amihay Eliyahu da 5 noyabr 2025-ci ildə ölkəsindəki radio proqramı zamanı Qəzzaya qarşı nüvə bombasının istifadəsinin mümkünlüyündən bəhs edib.
Minq nüvə silahlarına nəzarət, tərksilah və yayılmaması ilə bağlı beynəlxalq rejimlərin də son zamanlar ciddi şəkildə zəiflədiyinə diqqət çəkərək, nüvə silahlarına nəzarətlə bağlı bəzi təhlükəsizlik tədbirlərinin pozulduğunu bildirib. Minq qeyd edib ki, dünyada ən çox nüvə silahına malik iki ölkə olan ABŞ və Rusiya Yeni START Müqaviləsinin (Strateji Silahların Azaldılması Müqaviləsi) müddəti bitdikdən sonra heç bir razılaşma, yoxlama və ya dialoq olmadan boşluğa düşüblər.
ABŞ-ın 1991-ci ildə Sovet Rusiyası və 1993-cü ildə Rusiya Federasiyası ilə imzaladığı Strateji Silahların Azaldılması Müqavilələrinin (START 1 və START 2) genişləndirilməsi olan Yeni START Müqaviləsi 2010-cu ildə imzalanıb. Uzaq mənzilli nüvə başlıqlarına və raketlərə məhdudiyyətlər qoyan müqavilənin müddəti 5 fevralda başa çatıb.
Çinli general həmçinin ABŞ və Böyük Britaniyanın Avstraliya ilə AUKUS müqaviləsini imzalamasını, həmin ölkənin nüvə enerjisi ilə işləyən sualtı qayıqlarının inkişafını dəstəkləməsini, Yaponiyanın pasifist konstitusiyasını və "üç qeyri-nüvə prinsipi"ni dəyişdirmək cəhdini və bununla da müttəfiqlərinin ərazilərində nüvə silahlarının yerləşdirilməsinə yol açmasını vurğulayıb. Kosmos, kiberməkan və süni intellekt kimi inkişaf etməkdə olan sahələrin militarizasiyasının sürətlənməsini qeyd edən Menq bildirib ki, "İnkişaf etməkdə olan texnologiyaların militarizasiyası ənənəvi döyüş qaydalarına və müharibə etikasına meydan oxuyur və nəzarətin itirilməsi riskini artırır".
Menq həmçinin ABŞ müdafiə naziri Peter Heqsetin eyni forumda etdiyi çıxışa da münasibət bildirib. ABŞ prezidenti Donald Tramp və Çin prezidenti Si Cinpinin Trampın Çinə səfəri zamanı konstruktiv strateji sabitlik münasibətlərinin qurulması barədə razılığa gəldiklərini xatırladan Menq qeyd edib ki, onlar bu razılaşmaya uyğun olaraq iki ölkənin orduları arasında münasibətləri sağlam, sabit və davamlı istiqamətdə inkişaf etdirməyə hazırdırlar.
Tramp 13-15 may tarixlərində Çinə rəsmi səfər edib. Səfər zamanı liderlər orta müddətli dövrdə ikitərəfli münasibətləri münaqişəsiz aparmaq üçün "konstruktiv strateji sabitlik münasibətləri" kimi təsvir edilən bir formul üzərində razılığa gəldiklərini açıqlayıblar. General-mayor Menq strateji sabitliyin bütün ölkələrin milli təhlükəsizliyinin təməl daşı olduğunu, lakin bugünkü dünyada ciddi çətinliklərlə üzləşdiyini qeyd edərək bildirib: "Bəzi ölkələr mütləq strateji üstünlük üçün güc siyasətinə əl atsa da, hegemon ambisiyalar regional təhlükəsizliyi sarsıdır. Bu, bloklararası qarşıdurmanı artırır, beynəlxalq və regional silahlanma yarışına və regional münaqişələrin artmasına səbəb olur".
Mərkəzi ofisi Londonda yerləşən Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutu (IISS) tərəfindən təşkil edilən Şanqri-La Dialoqu dünən Sinqapurda başlayıb və 31 mayda başa çatacaq. Bu ilki, 23-cü tədbiri Asiya-Sakit Okean, Şimali Amerika, Avropa və Yaxın Şərqdən hökumət rəsmilərini, müdafiə nazirlərini və nümayəndələri bir araya gətirir.
