2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanda 554 min ton gips və anhidrit istehsal edilib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, bu göstərici 2024-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 12 faiz artım deməkdir. Eyni zamanda, ötən il dekabrın 1-nə ölkədə 60,2 min ton hazır məhsul ehtiyatının formalaşması istehsal artımının bazar dövriyyəsi ilə balanslı şəkildə uzlaşdığını göstərir. Rəqəmlər gips və anhidrit istehsalının son illərdə dalğalı, lakin bərpaedici trayektoriya üzrə hərəkət etdiyini ortaya qoyur.
Qlobal səviyyədə gips və anhidrit əsasən tikinti sektoru ilə sıx bağlı olan strateji xammal qrupuna daxildir. Dünya üzrə bu məhsullara tələbat mənzil tikintisi, infrastruktur layihələri və sənaye obyektlərinin genişlənməsi ilə paralel dəyişir. Son illərdə bir sıra ölkələrdə tikinti aktivliyinin zəifləməsi fonunda gips bazarında nisbi durğunluq müşahidə edilsə də, regional layihələr və dövlət investisiyaları hesabına bir çox bazarlarda istehsal həcmləri yenidən artım mərhələsinə daxil olub. Azərbaycan üzrə istehsal göstəricilərindəki yüksəliş də məhz bu qlobal fonla uzlaşır.
2024-cü ildə ölkədə 570,5 min ton gips və anhidrit istehsal edilməsi və bunun 2023-cü illə müqayisədə 4,8 faiz azalma göstərməsi sənayedə müvəqqəti korrektə mərhələsinin yaşandığını göstərirdi. Cari ildə qeydə alınan ikirəqəmli artım isə əvvəlki dövrdə formalaşmış azalmadan sonra istehsal güclərinin yenidən tam dövriyyəyə cəlb olunduğunu təsdiqləyir. Bu dinamika tikinti sektorunda tələbatın bərpası, həmçinin daxili bazarın sabitliyi ilə izah oluna bilər.
Hazır məhsul ehtiyatlarının səviyyəsi istehsal və istehlak arasındakı tarazlığın qorunduğunu göstərən əsas indikatorlardan biridir. Qlobal təcrübədə gips və oxşar tikinti materialları üzrə yüksək ehtiyatların yığılması adətən tikinti aktivliyində yavaşıma ilə müşayiət olunur. Azərbaycanda ehtiyat həcminin nisbətən məhdud qalması isə istehsal olunan məhsulun bazar tərəfindən udulduğunu və satış kanallarının işlək vəziyyətdə olduğunu deməyə əsas verir.
Gips və anhidrit istehsalının artması təkcə sənaye statistikası baxımından deyil, ümumi iqtisadi aktivlik prizmasından da əhəmiyyətlidir. Bu məhsulların əsas istifadə sahələri olan tikinti və infrastruktur seqmentləri iqtisadi dövriyyədə çoxsaylı alt sahələri aktivləşdirir. Beynəlxalq bazarlarda tikinti materialları üzrə müşahidə olunan tendensiyalar göstərir ki, yerli xammala əsaslanan istehsal modelləri nəqliyyat xərclərinin azaldılması və təchizat risklərinin minimallaşdırılması baxımından daha dayanıqlı hesab olunur.
