2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanda 131,6 min ton propilen istehsal edilib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, bu göstərici əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 10 faiz artım deməkdir. İlin sonuna yaxın hazır məhsul ehtiyatının cəmi 1,1 min ton səviyyəsində qalması istehsal həcmlərinin bazar tələbi ilə uzlaşdığını göstərir. Son iki ilin statistikası propilen istehsalında dalğalı, lakin bərpaedici dinamikanın formalaşdığını ortaya qoyur.
Qlobal neft-kimya sənayesində propilen əsas aralıq məhsullardan biri hesab olunur və onun istehsal dinamikası birbaşa sənaye istehlakı ilə əlaqəlidir. Polipropilen, sintetik liflər, qablaşdırma materialları və avtomobil sənayesində istifadə olunan komponentlərin əsas xammalı olan propilen üzrə dünya bazarında son illər qeyri-bərabər artım müşahidə edilir. Asiya bazarlarında istehsal güclərinin genişlənməsi ilə yanaşı, Avropa və Yaxın Şərqdə daha çox mövcud güclərin optimallaşdırılması tendensiyası üstünlük təşkil edir. Azərbaycan üzrə istehsal göstəricilərində artım bu ümumi qlobal fonla uzlaşan, lakin daha çox daxili sənaye ehtiyacları ilə bağlı formalaşan dinamikanı əks etdirir.
2024-cü ildə ölkədə 121,4 min ton propilen istehsal olunması və bunun 2023-cü illə müqayisədə 20,7 faiz azalması sektor üzrə müvəqqəti geriləməni göstərirdi. Bu azalma qlobal neft-kimya bazarında tələbatın zəifləməsi, bəzi regionlarda istehsal fasilələri və qiymət dəyişkənliyi ilə müşayiət olunan dövrə təsadüf edirdi. 2025-ci ilin göstəriciləri isə həmin mərhələdən sonra istehsal güclərinin yenidən aktiv fazaya keçdiyini və bazar balansının bərpa olunduğunu göstərir.
Hazır məhsul ehtiyatlarının aşağı səviyyədə qalması propilenin əsasən emal və sənaye istehlakı üçün operativ şəkildə dövriyyəyə daxil olduğunu deməyə əsas verir. Qlobal təcrübədə neft-kimya məhsulları üzrə yüksək ehtiyat səviyyələri adətən tələbatın zəiflədiyini göstərir. Azərbaycanda mövcud vəziyyət isə istehsal planlamasının daha çevik qurulduğunu və daxili sənaye zəncirində propilenin stabil yer tutduğunu göstərən göstərici kimi qiymətləndirilə bilər.
Propilen istehsalındakı artım emal sənayesinin daha geniş kontekstində də əhəmiyyət daşıyır. Bu məhsulun yerli istehsalı xammalın ixracdan daha yüksək əlavə dəyər yaradan mərhələlərə yönəldilməsinə imkan verir. Beynəlxalq tendensiyalar göstərir ki, neft-kimya sahəsində rəqabət üstünlüyü təkcə istehsal həcmi ilə deyil, məhsulun dəyər zəncirində hansı mərhələdə yerləşməsi ilə ölçülür. Bu baxımdan, propilen istehsalının bərpası və artımı sənaye strukturunda daha balanslı modelin formalaşdığını göstərir.
