Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanda kakao və ondan hazırlanan məhsullar üzrə xarici ticarət dövriyyəsi artım meyli nümayiş etdirib. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına əsasən, bu məhsullar üzrə idxalın dəyəri 137,727 milyon ABŞ dolları təşkil edib ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 15,5 faiz çoxdur. Eyni zamanda, kakao və kakao əsaslı məhsulların ixracı 12,569 milyon ABŞ dollarına çatıb və illik ifadədə 31,1 faiz artım qeydə alınıb. Rəqəmlər daxili istehlakın genişlənməsi ilə yanaşı, emal yönümlü məhsullar üzrə ixrac imkanlarının da tədricən artdığını göstərir.
Qlobal miqyasda kakao bazarı son illərdə ciddi qiymət dalğalanmaları ilə xarakterizə olunur. Qərbi Afrika ölkələrində iqlim dəyişiklikləri, məhsuldarlığın azalması və logistika xərclərinin yüksəlməsi dünya bazarında kakao xammalının qiymətini artırıb. Bu proses kakao idxalçısı olan ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda idxal dəyərinin artmasına təsir göstərir. Şokolad və qənnadı məmulatlarına tələbatın qlobal səviyyədə sabit qalması isə bu məhsulların ticarət dövriyyəsini qoruyan əsas amillərdən biridir.
Azərbaycanda kakao və ondan hazırlanan məhsullar üzrə idxalın ümumi idxalda 0,65 faiz paya malik olması bu sahənin makroiqtisadi baxımdan məhdud, lakin istehlak baxımından əhəmiyyətli seqment olduğunu göstərir. Kakao əsaslı məhsullar gündəlik istehlakdan daha çox orta və yüksək gəlir qruplarına yönəlmiş məhsullar hesab olunur və bu səbəbdən onların tələbatı iqtisadi tsikllərə nisbətən daha həssas ola bilər. Buna baxmayaraq, idxal göstəricilərindəki artım daxili bazarda istehlakın azalmadığını əks etdirir.
İxracın həcminin nisbətən kiçik olmasına baxmayaraq, artım tempinin yüksək olması diqqət çəkir. Kakao məhsulları üzrə ixrac əsasən emal edilmiş, əlavə dəyər yaradılan məhsullar hesabına formalaşır və regional bazarlara yönəlir. Ümumi ixracda payın cəmi 0,05 faiz səviyyəsində qalması bu sahənin hələ ki, qeyri-neft ixracında mühüm rol oynamadığını göstərsə də, artım dinamikası gələcəkdə daha stabil mövqenin formalaşması ehtimalını gücləndirir.
Məsələnin ümumi xarici ticarət fonunda qiymətləndirilməsi də əhəmiyyətlidir. Hesabat dövründə Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 44 milyard 589 milyon ABŞ dollarına çatıb və bu, illik müqayisədə 3,4 faiz artım deməkdir. Eyni zamanda, ixracın azalması və idxalın artması nəticəsində müsbət ticarət saldosunun əhəmiyyətli dərəcədə azalması müşahidə olunub. Bu kontekstdə kakao məhsulları üzrə idxal və ixracın paralel artımı istehlak yönümlü məhsulların ticarətdə nisbi çəkisinin artdığını göstərən əlavə göstərici kimi çıxış edir.
