Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanda duru bitki yağları və marqarin istehsalı üzrə göstəricilər qida sənayesində paralel, lakin fərqli istiqamətli dinamikaları üzə çıxarıb. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, hesabat dövründə 37 min 728,4 ton duru bitki yağı istehsal edilib ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,6 faiz azalma deməkdir. Eyni zamanda, marqarin istehsalı 46 min 537,8 ton təşkil edib və illik müqayisədə 3,1 faiz artım qeydə alınıb. Bu rəqəmlər yağ məhsulları bazarında istehlak və istehsal strukturunun mərhələli şəkildə dəyişdiyini göstərir.
Qlobal səviyyədə bitki yağları bazarı son illərdə xammal mənbələrinin məhdudluğu, iqlim amilləri və logistika xərclərinin artması fonunda dəyişkənlik yaşayır. Günəbaxan, palma və soya yağları üzrə dünya bazarında qiymət dalğalanmaları bir çox ölkədə istehsal planlamasına təsir göstərir. Azərbaycanda duru bitki yağları istehsalının azalması bu qlobal kontekstlə yanaşı, daxili bazarda tələbatın daha stabil və seçici xarakter alması ilə də əlaqələndirilə bilər.
Marqarin istehsalında müşahidə olunan artım isə emal olunmuş yağ məhsullarına olan sabit tələbatı əks etdirir. Qlobal təcrübədə marqarin daha çox sənaye və ictimai iaşə sektorunda istifadə olunan məhsul hesab olunur. Bu baxımdan, marqarin istehsalının artması xidmət sektoru və qida emalı sahələrində aktivliyin qorunduğunu göstərən dolayı göstərici kimi qiymətləndirilə bilər. Eyni zamanda, marqarin daha uzun saxlanma müddətinə malik olduğu üçün istehsalçılar üçün planlama baxımından daha çevik məhsul sayılır.
Ehtiyat göstəriciləri də bazardakı real vəziyyəti aydın şəkildə əks etdirir. Dekabrın 1-nə duru bitki yağı ehtiyatlarının 2 min 132,7 ton səviyyəsində formalaşması və bunun illik müqayisədə 41,3 faiz azalması istehsal olunan məhsulun bazar tərəfindən aktiv şəkildə mənimsənildiyini göstərir. Marqarin ehtiyatlarının 5,6 faiz azalaraq 3 min 537,9 ton təşkil etməsi də oxşar tendensiyaya işarə edir və bu məhsul qruplarında satış tempinin istehsala uyğun getdiyini deməyə əsas verir.
Bu göstəricilər qida sənayesinin ümumi mənzərəsi fonunda qiymətləndirildikdə daha aydın görünür. Hesabat dövründə ölkədə 4 milyard 592,8 milyon manatlıq qida məhsulları istehsal edilməsi və bunun illik müqayisədə 9,8 faiz artması sektorun bütövlükdə genişlənməyə davam etdiyini sübut edir. Ayrı-ayrı məhsul kateqoriyalarında artım və azalmaların müşahidə olunması isə qida sənayesində struktur çevikliyinin və bazar tələblərinə uyğunlaşmanın getdiyini göstərir.
