Dünya Bankının Business Ready (B-READY) 2025 hesabatında Azərbaycanın kommunal xidmətlər sahəsində, xüsusilə internet xidmətləri üzrə yüksək mövqe tutması ölkənin institusional və əməliyyat imkanlarının beynəlxalq müstəvidə rəqabət qabiliyyətini göstərən mühüm göstərici kimi diqqət çəkir. Hesabata əsasən, Azərbaycan internet xidmətlərinin əməliyyat effektivliyi indikatoru üzrə 101 ölkə arasında 5-ci yerdə qərarlaşıb. Bununla yanaşı, tənzimləyici keyfiyyət və idarəetmə-şəffaflıq göstəriciləri üzrə də ölkənin ilk 30-luqda yer alması kommunal xidmətlər sektorunda balanslı inkişaf modelinin formalaşdığını nümayiş etdirir.
B-READY metodologiyası əvvəlki illərdə tətbiq olunan Doing Business yanaşmasından fərqli olaraq, yalnız normativ baza ilə məhdudlaşmır, dövlət xidmətlərinin faktiki işləkliyi, tənzimləmələrin tətbiqi və xidmətlərin real istifadəçi təcrübəsini ölçür. Bu baxımdan, internet xidmətləri üzrə əməliyyat effektivliyində əldə olunan yüksək nəticə Azərbaycanda rəqəmsal infrastrukturun texniki etibarlılığı, xidmətlərin fasiləsizliyi və inzibati prosedurların optimallaşdırılması ilə əlaqələndirilə bilər. Qlobal praktikada bu göstərici əsasən genişzolaqlı internetin əlçatanlığı, bağlantı proseslərinin sadəliyi və xidmət keyfiyyətinin davamlılığı kimi amillər üzərində formalaşır.
Azərbaycanın kommunal xidmətlər indikatoru üzrə ümumi 83,05 xal toplayaraq 25-ci mövqedə qərarlaşması regional kontekstdə də əhəmiyyətlidir. Bir çox ölkələr üçün kommunal xidmətlər sahəsi institusional zəifliklərin ən çox üzə çıxdığı sahələrdən biri hesab olunur. İnternet xidmətlərinin bu indikator üzrə əsas töhfəverici alt-seqment olması isə rəqəmsal infrastrukturun artıq kommunal xidmətlər sisteminin əsas dayaqlarından birinə çevrildiyini göstərir. Qlobal miqyasda da kommunal xidmətlərin rəqabət qabiliyyəti getdikcə daha çox rəqəmsal həllərin keyfiyyəti ilə ölçülür.
Tənzimləyici keyfiyyət üzrə 17-ci yer və idarəetmə-şəffaflıq göstəriciləri üzrə 27-ci mövqe Azərbaycanın bu sahədə institusional çərçivəni yalnız formal qaydalar səviyyəsində deyil, icra mexanizmləri baxımından da gücləndirdiyini göstərir. Beynəlxalq müqayisələrdə bu indikatorlar investorlar və biznes subyektləri üçün xüsusilə önəmlidir, çünki kommunal və internet xidmətlərinin sabitliyi iqtisadi fəaliyyətin əsas şərtlərindən biri hesab olunur. Bu nəticələr biznes mühitinin rəqəmsal komponentinin funksional işlədiyini göstərən dolayı göstərici kimi də çıxış edir.
Qlobal tendensiyalar göstərir ki, internet xidmətləri artıq təkcə texnoloji sahə deyil, iqtisadi və sosial fəaliyyətin bazis infrastrukturu kimi qiymətləndirilir. Elektron hökumət xidmətləri, onlayn biznes əməliyyatları və rəqəmsal ticarət platformaları məhz bu infrastrukturun keyfiyyətindən asılıdır. B-READY hesabatında internet xidmətləri üzrə yüksək əməliyyat effektivliyi Azərbaycanın bu sahədə erkən mərhələdə formalaşdırdığı rəqəmsal əsasların nəticə verdiyini göstərir.
