2025-ci ildə Azərbaycanın Türkiyədən dəri və dəri məhsulları idxalı əvvəlki illə müqayisədə əhəmiyyətli azalma nümayiş etdirib. Türkiyə İxracatçılar Məclisinin məlumatına əsasən, hesabat dövründə bu məhsul qrupu üzrə idxalın dəyəri 12,31 milyon ABŞ dolları təşkil edib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 25,7 faiz azdır. İlin son ayında da azalma tendensiyası davam edib və dekabrda Türkiyədən Azərbaycana ixrac olunan dəri və dəri məhsullarının dəyəri illik müqayisədə 36,7 faiz azalaraq 0,775 milyon ABŞ dollarına düşüb. Bu göstəricilər təkcə ikitərəfli ticarətdə deyil, daha geniş regional və qlobal kontekstdə baş verən proseslərin əksidir.
Qlobal miqyasda dəri və dəri məhsulları sənayesi son illərdə struktur dəyişiklikləri ilə üzləşib. İstehlak davranışlarında ekoloji və etik meyillərin güclənməsi, süni və alternativ materialların geniş yayılması, eyni zamanda xammal və enerji xərclərinin artması ənənəvi dəri məhsullarına olan tələbatı zəiflədən əsas amillər sırasında yer alır. Bir çox ölkədə geyim və ayaqqabı sektorunda sintetik və ya kompozit materialların payı artdıqca, dəri məhsullarının ticarət dövriyyəsi də təzyiq altında qalır.
Türkiyənin ümumi ixrac göstəriciləri bu tendensiyanı aydın şəkildə təsdiqləyir. 12 ay ərzində ölkənin dəri və dəri məhsulları ixracı 5,3 faiz azalaraq 1 milyard 445,058 milyon ABŞ dollarına enib. Təkcə dekabr ayında qeydə alınan 8,7 faizlik azalma qlobal tələbatdakı zəifləmənin ilin sonuna doğru da davam etdiyini göstərir. Almaniya, İtaliya və İraq kimi əsas bazarların belə bu məhsul qrupu üzrə idxalı azaltması tələbatın yalnız regional deyil, ümumavropa və Yaxın Şərq miqyasında da zəiflədiyini nümayiş etdirir.
Azərbaycanın Türkiyədən dəri və dəri məhsulları idxalındakı azalmanı daxili bazar baxımından qiymətləndirdikdə, bir neçə faktor ön plana çıxır. Dəri məmulatları əsasən geyim, ayaqqabı və aksesuar sektorunda istifadə olunur və bu sahələr istehlakçı gəlirlərinə, moda trendlərinə və qiymət həssaslığına birbaşa bağlıdır. Qlobal trendlərlə paralel olaraq, daxili bazarda da daha münasib qiymətli və alternativ materiallardan hazırlanan məhsullara marağın artması idxal strukturunda dəyişikliklərə yol aça bilər.
Eyni zamanda, idxalın azalması tələbatın tam itməsini deyil, bazarın daha seçici mərhələyə keçdiyini göstərir. Qlobal təcrübədə bu cür proseslər çox vaxt məhsul keyfiyyəti, dizayn və brend dəyəri yüksək olan seqmentlərin nisbətən sabit qalması, kütləvi və orta seqment məhsulların isə daralması ilə müşayiət olunur. Azərbaycanın idxal göstəricilərindəki azalma da məhz bu tip struktur yenilənməsinin əlaməti kimi qiymətləndirilə bilər.
