Türkiyə Azərbaycanla 33 milyard kubmetr təbii qazın tədarükünə dair uzunmüddətli müqavilə imzalayıb. 2029-cu ildən başlayaraq 15 il müddətində qüvvədə olacaq. Bu barədə Türkiyənin energetika naziri A.Bayraktar Kanal 7-yə müsahibəsində bildirib.
Nazir dəqiqləşdirib ki, tərəflər sazişi yanvarın 2-də imzalayıblar. Azərbaycanla müqaviləyə əsasən, Türkiyə "Abşeron" qaz-kondensat yatağından hər il 2,25 milyard kubmetr qaz alacaq. Qaz təchizatının Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri ilə həyata keçirilməsi gözlənilir. Müqavilənin qiyməti açıqlanmır.
Xatırladaq ki, ölkənin Enerji Bazarını Tənzimləmə Şurasının (EPDK) məlumatına görə, Türkiyə 2025-ci ilin yanvar-oktyabr aylarında 45,261 milyard kubmetr qaz idxal edib. 2024-cü ilin analoji dövrü ilə müqayisədə bu rəqəm illik 17% artıb. Bu həcmin təxminən 9,79 milyard kubmetri Azərbaycan qazının payına düşüb.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycanda qaz hasilatı 2024-cü ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1,2% artaraq 42,13 milyard kubmetrə, o cümlədən əmtəəlik qaz hasilatı 1,7 faiz artaraq 32,26 milyard kubmetrə çatıb.
2026-cı ilin büdcə layihəsi üzrə hökumət materiallarına əsasən, bu il qaz hasilatı təxminən 48,437 milyard kubmetr təşkil edəcək. Proqnozlar həmçinin göstərir ki, qaz hasilatının 2027-ci ildə 47,923 milyard kubmetr, 2028-ci ildə 45,666 milyard kubmetr, 2029-cu ildə isə 48,062 milyard kubmetr olacağı gözlənilir. Bundan əlavə, 2029-cu ildə Abşeron yatağının genişmiqyaslı işlənməsi planlaşdırılır.
Abşeron yatağı haqqında
Bakıdan 100 km cənub-şərqdə, “Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) blokundan cənub-qərbdə və “Şahdəniz” yatağından 25 km şimal-şərqdə yerləşir. Total tərəfindən 2001-ci ildə ilk kəşfiyyat quyusu ilə kəşf edilib. Ərazi 1960-cı illərdən tədqiq edilib, sahəsi 260 km²-dir. Yerin təki sahəsində dənizin dərinliyi 250 ilə 650 metr arasında dəyişir. Neftli laylar 6500-6700 metr dərinlikdə yerləşir. İlkin ehtiyatlar - təbii qaz - 1 trilyon kubmetr, qaz kondensatı – 945 milyon barel və ya 150 milyon ton, ehtiyat həcmləri sonradan yenidən qiymətləndirilib. Yəni, təbii qaz – 350 milyard kubmetr, qaz kondensatı – 45 milyon ton. Layihə iştirakçıları Azərbaycanın Dövlət Neft Şirkəti SOCAR 35%-ə nəzarət edir, ümumi enerji - 35%, Abu Dabi Milli Neft Şirkəti (ADNOC) – 30%. Layihənin operatoru SOCAR Abşeron və TOTAL E&P Absheron arasında birgə müəssisə olan Birgə Abşeron Petroleum Əməliyyat Şirkətidir (JOCAP). Müqavilə 2009-cu ildə 747 km² müqavilə sahəsini əhatə edən 30 il müddətinə imzalanıb. İşlənmənin birinci mərhələsi çərçivəsində hasilat 2023-cü ilin iyulunda başlayıb və ildə 1,5 milyard kubmetr təbii qaz və gündə 12 min barel qaz kondensatı təmin edir.
Qeyd edək ki, 2025-ci ilin iyun ayında TotalEnergies innovativ mühəndis həlləri tələb edən yeni texnoloji konsepsiyadan istifadə etməklə Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorundakı Abşeron qaz-kondensat yatağının (GCF) işlənməsinin ikinci mərhələsinə keçidi elan edib.
V.VƏLİYEV
