Yanvarın 12-də İranda baş verən kütləvi etirazlar 16-cı gününü tamamlayıb. Ölkə boyunca internetin tamamilə kəsilməsi və bütün kommunikasiya kanallarının bloklanması, müstəqil məlumat əldə etmə imkanlarını demək olar ki, sıfırlayıb. İnsan hüquqları təşkilatlarının toplanmış və sənədləşdirdiyi məlumatlar göstərir ki, ölümlər və həbs hallarının sayı kəskin artıb.
HRANA-nın statistikası göstərir ki, bu vaxta qədər etirazlar nəticəsində 646 nəfər həyatını itirib. Ölümlər arasında 505 etirazçı (onlardan 9-u uşaq), 133 hərbi və hüquq-mühafizə əməkdaşı, bir prokuror və yeddi etiraz etməyən mülki şəxs var. Əlavə olaraq, 579 ölüm hadisəsi araşdırma mərhələsindədir. Eyni zamanda, Tehran şəhərində Behesht Zahra qəbiristanlığında mərhumların ailələrinin toplaşıb şüarlar səsləndirməsi etirazların yas mərasimlərində belə davam etdiyini göstərir.
Kommunikasiya vəziyyəti də bərbaddır. İnternetin kəsilməsi artıq 100 saatdan çoxdur davam edir. Telefon və digər rabitə vasitələri də ciddi şəkildə pozulub. Bu, məlumatların gecikməsinə və insan hüquqları təşkilatlarının hadisələri müstəqil şəkildə təsdiqləmək imkanlarının məhdudlaşmasına səbəb olub.
Həbs edilənlərin sayı 10,721-ə çatıb. 97 məcburi etiraf hadisəsi rəsmi və dövlətə bağlı media tərəfindən yayımlanıb. Bu, İran hakimiyyətinin etirazçıları və aktivistləri təzyiq altında saxladığını göstərir.
Behesht Zahra qəbiristanlığında etirazçıların ailələrinin toplaşması və şüarlar səsləndirməsi, internet və rabitə blokadası altında belə ictimai etirazın dayanmamasının göstəricisidir. Bu, etirazların yalnız küçələrdə deyil, yas mərasimlərində də davam etdiyini və ailələrin ədalət tələb etdiyini ortaya qoyur.
İran dövlət rəsmiləri və medianın açıqlamalarında hadisələrin “saxta” və xarici təsir altında olduğu iddia olunur. Eyni zamanda, hökumət tərəfdarı mitinqlər təşkil edilir və etirazçılara qarşı sərt tədbirlər hədələnir.
Beynəlxalq reaksiya da gözlənilən qədər deyil.
Doğrudur, Avropa liderləri zorakılıq səviyyəsindən “şok” keçirdiklərini ifadə edib, İran hökumətini “saxta hekayə” yaymaqda ittiham edib. Avropa Parlamentinin sədri İran nümayəndələrinin binaya girişinə məhdudiyyət qoyub. Almaniya, Fransa və İrlandiya etirazçıların sərt qırğınına etiraz edib, internetin bərpası və zorakılığın dayandırılmasını tələb edib.
ABŞ isə diplomatik və digər variantları nəzərdən keçirdiyini açıqlayıb, lakin diplomatik yolun üstünlük təşkil etdiyini vurğulayıb.
İranda kütləvi etirazlar 16-cı günündə də davam edir... Ölüm və həbs hallarının artması, məcburi etirafların yayımlanması və yas mərasimlərində də etirazların davam etməsi, ölkədə insan hüquqları böhranının dərinləşdiyini göstərir. İnternet və rabitə blokadası səbəbindən bu böhranın tam miqyasını müəyyənləşdirmək hələ mümkün deyil, lakin mövcud məlumatlar minimum səviyyədə belə ciddi problemlərin mövcud olduğunu göstərir.
Məqalədə HRANA-nın məlumatlarından istifadə edilib
