Bakı, 14 yanvar, AZƏRTAC
“Kopernik” iqlim dəyişikliyi mərkəzini (C3S) və “Kopernik” atmosfer monitorinq xidmətini (CAMS) idarə edən Avropa Ortamənzilli Hava Proqnozları Mərkəzinin (ECMWF) yanvarın 14-də açıqladığı məlumatlara görə, 2025-ci il qlobal miqyasda rekord səviyyədə ən isti üçüncü il olub. Qlobal temperatur sənayeləşmədən əvvəlki səviyyələrdən (1850-1900-ci illər) 1,47 °C yüksək olub ki, bu da 2023-cü ildən 0,01 °C-dən bir qədər aşağı və rekord səviyyədə ən isti il olan 2024-cü ildən 0,13 °C aşağıdır.
AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, 2023-cü ildən 2025-ci ilə qədər orta temperatur sənayeləşmədən əvvəlki səviyyələrdən 1,5 °C yuxarı olub ki, bu da Paris Sazişinin uzunmüddətli istiləşmə limitini aşan ilk üçillik dövrü qeydə alır. Hazırkı istiləşmə sürətinə əsasən, sazişin 1,5 °C həddinə onilliyin sonuna qədər, həmin sənədin imzalandığı zaman proqnozlaşdırılandan on ildən çox əvvəl çatmaq olar.
Quru üzərindəki hava temperaturu rekordlar tarixində ikinci ən isti hava şəraiti, Antarktidada ən yüksək illik temperatur qeydə alınıb. Arktikada isə ikinci ən yüksək illik temperatur müşahidə olunub. Dəniz səthinin temperaturu da ən yüksək səviyyədə qeydə alınanlar arasında olub.
“Hesabat Avropanın və dünyanın tarixdə ən isti onillikdə olduğunu təsdiqləyir”, - deyə ECMWF-nin baş direktoru Florian Pappenberger bildirib. O əlavə edib: “Bu tendensiyanın qarşısını almaq hələ də mümkündür, lakin güclü elmi dəlillərə əsaslanmaq lazımdır”.
2025-ci ildəki həddindən artıq istilik əsasən istixana qazlarının yığılması, davamlı emissiyalar və karbon qazı udmasının azalması ilə əlaqədardır. El-Nino və digər okean dəyişkənliyinin təsiri altında dəniz səthinin yüksək temperaturu da buna səbəb olub.
Tropik temperaturlar 2023-2024-cü illərdən bir qədər aşağı olsa da, qütb bölgələrində rekord istilik müşahidə olunub.
Avropa müşahidələr tarixində üçüncü ən isti ilini yaşayıb, orta temperatur 10,41 °C olub ki, bu da 1991-2020-ci illərin orta göstəricisindən 1,17 °C yüksəkdir. Keçən ilin fevral ayında qütb dəniz buz örtüyü 1970-ci illərin sonlarında peyk qeydləri başladığı vaxtdan bəri ən aşağı səviyyəyə düşüb. CAMS direktoru Lorens Ruil bildirib ki, insan fəaliyyəti müşahidə etdiyimiz müstəsna temperaturların əsas səbəbi olaraq qalır. O deyib: “Atmosferə buraxılan istixana qazları son 10 ildə durmadan artıb. Atmosfer bizə bir mesaj göndərir və ona qulaq asmalıyıq”.
Qlobal miqyasda quru ərazisinin yarısında orta göstəricidən daha çox istilik stresi yaşanıb. Bu, 32 °C və ya daha yüksək temperatur kimi müəyyən edilir və Avropa, Şimali Amerika və digər bölgələrdə meşə yanğınlarına səbəb olur. Nəticədə yaranan emissiyalar hava keyfiyyətini pisləşdirib və insan sağlamlığı üçün təhlükə yaradıb.
