Yeni bir araşdırmaya görə, Tirannozavr rex daha uzun yaşayıb və əvvəllər düşünüldüyündən daha uzun müddət maksimum ölçüsünə çatıb...
Poliqon xəbər verir ki, bu barədə CNN yazır.
Qeyd olunur ki, alimlər Tirannozavr rexin həm ölüm anında yaşını, həm də yetkin ölçüsünə böyümə sürətini müəyyən etmək üçün onun fosilləşmiş ayaq sümüklərindəki illik böyümə halqalarını uzun müddət sayıblar. Araşdırmalar göstərir ki, bu dinozavrlar adətən təxminən 25 yaşında böyüməyi dayandırıb və 30 ilə qədər yaşayıblar.
Lakin, PeerJ jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırmada, bir qrup alim polyarlaşdırılmış işığın köməyi ilə 17 fərdi nümunədə əvvəllər görünməyən böyümə halqalarını necə aşkar etdiyi ətraflı şəkildə izah olunur. Təhlil göstərib ki, Tirannozavr rex yalnız 35-40 yaşında ikən maksimum 8 tona çata bilərdi.
Ağac halqalarından fərqli olaraq, dinozavr böyümə halqaları yalnız bir fərdin həyatının son 10-20 ilini əks etdirir. Lakin fərdlərin yaşları erkən yetkinlikdən yetkinliyə qədər dəyişdiyindən, tədqiqatçılar müxtəlif yaşdakı fərdlərin məlumatlarını birləşdirən yeni statistik yanaşmadan istifadə edərək böyümə modellərini yenidən qura biliblər.
Maraqlıdır ki, Tirannozavr rex haqqında indiyə qədər toplanan ən böyük məlumat dəstindən istifadə edərək, tədqiqatçılar onun zamanla böyümə tarixini yenidən qura biliblər və dinozavrların əvvəllər düşünüləndən daha yavaş böyüdüyünü aşkar ediblər. Oklahoma Dövlət Universitetinin anatomiya professoru, aparıcı müəllif Holli Vudvord deyib:
"Tirannosaurus rex sürətlə böyümək əvəzinə, ömrünün çox hissəsini orta bədən ölçüsü diapazonunda keçirdi, ümumi uzunluğu 12 metrə çatmaq əvəzinə. Həmçinin, illik halqalar arasındakı məsafənin fərdlər arasında dəyişdiyini, bəzi illərdə əhəmiyyətli böyümə, digərlərində isə çox az olduğunu aşkar etdik. Bu dəyişkənliyin böyümənin çevik olduğunu və ehtimal ki, resursların mövcudluğundan və bəlkə də ətraf mühit şəraitindən təsirləndiyini göstərir".
O, tapıntıların alimlərə on milyonlarla il əvvəl dinozavrlar padşahının dünyadakı rolunu daha yaxşı başa düşməyə kömək etdiyini bildirib:
"Düşünürəm ki, tədqiqat Tirannosaurusun niyə zirvə yırtıcısı kimi bu qədər uğurlu olduğunu anlamağa kömək edir - uzun müddət ərzində yavaş-yavaş inkişaf edən Tirannosaurus, həyatı boyu müxtəlif qida nişlərini tutdu və nəticədə yalnız digər tirannosaurlarla resurslar uğrunda rəqabət aparmaq üçün kifayət qədər böyük oldu".
Əhəmiyyətli olan odur ki, tədqiqata daxil olan bəzi nümunələrin böyümə əyrilərindəki fərqlər, paleontoloqların Tirannozavr adlanan tək bir növ hesab etdiyi şeyin əslində digər növləri və ya alt növləri özündə birləşdirən bir kompleks olub-olmadığı barədə elmi müzakirəni qızışdırır.
Oktyabr ayında dərc edilmiş bir araşdırma, gənc Tirannozavr olduğu düşünülən bir nümunənin əslində Nanotirannus kimi tanınan başqa bir növə aid olduğuna dair dəlillər tapıb.
"Bu tədqiqatda öyrənilən böyümə sürətləri fərdi növlərin mövcudluğunu qəti şəkildə sübut edə bilməsə də, məlumatlar digər mümkün izahlarla yanaşı, bu maraqlı ehtimalı da göstərir", deyə alimlər açıqlamasında bildiriblər.
Şotlandiyadakı Edinburq Universitetinin paleontologiya və təkamül professoru Stiv Brusatte, yeni tədqiqatın nəticələrinin Nanotirannus üzərində aparılan son işlər ilə yaxşı uyğunlaşdığını bildirib:
"Bu, tirannozavrlar arasında əvvəllər düşündüyümüzdən daha çox variasiya olduğunu və uzun müddətdir tirannozavr adlandırılan bəzi fosillərin əslində fərqli növlərə aid ola biləcəyini göstərən yaxşı, təxribatçı bir işdir", deyə o qeyd edib.
Yeni bir dinozavr halqasının kəşfi dinozavrların böyümə sürətini öyrənən paleontoloqlar üçün daha geniş nəticələrə səbəb ola bilər.
"Bir-birinə yaxın məsafədə yerləşən çoxsaylı böyümə izlərini şərh etmək çətin bir işdir. Böyümə tədqiqatlarında tez-tez istifadə olunan protokolların yenidən nəzərdən keçirilməsinə ehtiyac ola biləcəyinə dair inandırıcı dəlillər tapdıq", deyə tədqiqatın həmmüəllifi, Intellectual Ventures şirkətinin riyaziyyatçısı və paleobioloqu Nathan Myhrvold bildirib.
Poliqon.info
