Suriya ordusu Suriya Demokratik Qüvvələrinin (SDQ) həbsxanadan azad edildiyini bildirdiyi 120 İŞİD üzvündən 81-nin əsir götürüldüyünü, kürd tərəfi isə 1500 İŞİD yaraqlısının qaçdığını iddia edir.
Hafta.az olaraq xəbərlərdən hansının daha doğru olmasına dörd başlıq altında aydınlıq gətirməyə çalışdıq.
Rəsmi hökumətin mövqeyi
Suriya Daxili İşlər Nazirliyi əvvəlcə SDQ-nin İŞİD yaraqlılarını azad etdiyini bildirdi. Daha sonra verilən açıqlamada "Şəddadidəki həbsxanadan 120 İŞİD terrorçusunun qaçdığı" açıqlandı.
Suriya ordusunun və Daxili İşlər Nazirliyinə bağlı xüsusi əməliyyat bölmələrinin Şəddadiyə daxil olaraq 81 İŞİD yaraqlısını tutduğu bildirildi.
Suriya ordusunun açıqlamasında həbsxananın nəzarətini təhvil vermək üçün vasitəçilərlə SDQ ilə əlaqə saxladıqları, lakin təşkilatın tələbi rədd etdiyi və həbsxanadakı İŞİD üzvlərini sərbəst buraxdığı bildirildi.
SDQ nə deyir?
SDQ həbsxanaya nəzarəti itirdiyini və yaraqlıların Dəməşq qüvvələrinin Şəddadi şəhərinə hücumları səbəbindən qaçdığını iddia edir.
“Rudaw”a danışan SDQ-nin mətbuat katibi Fərhad Şaminin sözlərinə görə, həbsxana yaxınlığında baş verən toqquşmalar zamanı təxminən 1500 İŞİD üzvü həbsxanadan qaçıb.
SDQ sözçüsü həmçinin iddia edib ki, toqquşmaların baş verdiyi yerin yaxınlığında yerləşən ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi koalisiya hərbi bazası kömək çağırışlarına cavab verməyib. Vaşinqton administrasiyası hələlik iddialara münasibət bildirməyib.
Şərqi Suriyada SDQ-nin nəzarəti altında olan həbsxanalarda təxminən 10 min İŞİD məhbusu və düşərgələrdə təxminən 50 min ailə üzvü var.
“The Telegraph” 2015-ci ildə İŞİD-ə qoşulmaq üçün Birləşmiş Krallıqdan Suriyaya gedən Şamima Begumun da həbsxanadan qaçmış ola biləcəyini irəli sürüb. Vətəndaşlıqdan məhrum edilən 26 yaşlı Begum, Böyük Britaniya pasportunu geri almaq üçün açdığı işi uduzub.
Bu arada, sosial mediada İŞİD məhbuslarının Suriya ordusu tərəfindən azad edildiyinə dair iddialar paylaşılıb.
Amma əlbəttə, Prezident yanında Dezinformasiya Mübarizə Mərkəzi iddiaların əsassız olduğunu bildirib.
SDQ əsasən ABŞ tərəfindən dəstəklənən və Türkiyənin terror təşkilatı hesab etdiyi YPG-dən ibarət milislərdən ibarətdir.
Əhməd Şara-Məzlum Əbdi görüşü
Bazar günü Suriya prezidenti Əhməd Şara ilə SDQ rəhbərliyi arasında atəşkəs imzalandıqdan sonra toqquşmalar baş verdi. Razılaşma elan edildikdən sonra Suriya Müdafiə Nazirliyi cəbhə xəttində döyüşlərin dayandırılmasını əmr etdi.
Razılaşma SDQ-nin Rakka və Deyr əz-Zordan geri çəkilməsini, dövlət qurumlarına inteqrasiyasını nəzərdə tutur. Bundan əlavə, SDQ bölmələrinin Suriya ordusuna qoşulması ilə təşkilatın nəzarəti altındakı İŞİD düşərgələrinin məsuliyyətinin Şara administrasiyasına verilməsi planlaşdırılır. Digər tərəfdən, SDQ komandiri Məzlum Əbdi bazar ertəsi günü razılaşmanın təfərrüatlarını müzakirə etmək üçün Şara ilə görüşdü. Suriya hökumət rəsmiləri atəşkəs və tam inteqrasiya sazişinin tətbiqi ilə bağlı görüşün nəticəsiz olduğunu bildirdilər.
Bir mənbə bildirib ki, "SDQ görüşdə lazımi çeviklik göstərməyib. Ona görə də qarşıdakı dövrdə yeni görüşlər keçiriləcək".
Lakin SDQ "Dəməşqin tam təslim olmaq tələbinə müqavimət göstərəcəyini" açıqladı. Məlumata görə, fikir ayrılıqları xüsusilə Suriyanın şimal-şərqində, İraqla həmsərhəd olan Hasekə əyalətinin statusu ilə bağlıdır. Bildirilir ki, Abdi şəhərin tamamilə təşkilatın nəzarəti altında olmasında israr edir, Şara isə bunu qəbul etmək istəmir.
Hələb toqquşmalarından sonra
6 yanvarda SDQ ilə Suriya ordusu arasında Hələbin Şeyx Maqsud və Əşrəfiyyə məhəllələrində toqquşmalar yenidən başladı. Dəməşq hökuməti 11 yanvarda altı günlük döyüşdən sonra iki məhəlləni nəzarətə götürdüyünü açıqladı. 13 yanvarda Suriya Müdafiə Nazirliyi Fərat çayının qərbindəki ərazini hərbi zona elan etdi. Əhməd Şara administrasiyası tərəfindən cümə günü verilən fərmanla kürd dili milli dil, Novruz isə rəsmi bayram kimi tanındı. Orada kürd vətəndaşlarına hüquq və vəzifələr baxımından tam bərabərlik veriləcəyi, etnik mənsubiyyətə və ya dilə əsaslanan bütün ayrı-seçkilik formalarının qanunsuz olduğu bildirildi. Bunun ardınca SDQ komandiri Məzlum Əbdi çayın şərqinə çəkiləcəklərini açıqladı.
Əbdi ilə Şara arasında 10 martda əldə edilən razılaşmanın icrası üçün son tarix 31 dekabr olaraq təyin edildi. Razılaşmada təxminən 50 min SDQ silahlısının üç diviziyada Suriya ordusuna qoşulacağı nəzərdə tutulurdu. Lakin dekabrda danışıqlar intensivləşsə də, razılaşma həyata keçirilə bilmədi.
