Mərkəzi Aran iqtisadi rayonu özündə Ağdaş, Ağcabədi, Bərdə, Beyləqan, Göyçay, Kürdəmir, Ucar, Yevlax rayonlarını və Mingəçevir şəhərini cəmləşdirir. Bu iqtisadi rayon Azərbaycanın həm kənd təsərrüfatı, həm də sənaye-energetika mərkəzi kimi strateji əhəmiyyətə malikdir.
2021-ci ildə iqtisadi rayonların yeni bölgüsündən sonra bu regionun inkişafı daha spesifik və hədəfliyönümlü xarakter alıb. Mərkəzi Aran Azərbaycanın aqrar sektorunun onurğa sütunudur. Regionun relyefi və iqlimi genişmiqyaslı əkinçiliyə imkan verir. Mərkəzi Aran, həmçinin Qarabağın bərpası prosesində mühüm loqistik baza və təchizat mərkəzi rolunu oynayır.
Mərkəzi Aran iqtisadi rayonunun iqtisadi potensialı onun əlverişli coğrafi mövqeyi, zəngin su ehtiyatları, enerji istehsalı gücü və nəhəng aqrar bazası üzərində qurulub. Bu region Azərbaycanın daxili bazarını təmin edən "istehsalat mərkəzi" rolunu oynayır.
Regionun hər bir rayonu özünəməxsus resursları və coğrafi üstünlükləri ilə ümumi iqtisadiyyata fərqli töhfələr verir.
Mingəçevir şəhəri regionun əsas sənaye və energetika mərkəzidir. Burada yerləşən Su Elektrik Stansiyası və İstilik Elektrik Stansiyası ölkənin enerji təhlükəsizliyini təmin etməklə yanaşı, Mingəçevir Sənaye Parkı vasitəsilə yüngül sənayenin, xüsusilə tekstil və sap istehsalının inkişafı üçün böyük potensial yaradır. Şəhərin su anbarı həm də turizm və balıqçılıq təsərrüfatı üçün geniş imkanlar açır.
Yevlax rayonu strateji loqistik qovşaq rolu oynayır. Respublika əhəmiyyətli avtomobil və dəmir yollarının kəsişməsində yerləşməsi burada iri anbar təsərrüfatlarının və tranzit terminallarının yaradılmasına imkan verir. Eyni zamanda, rayonda taxılçılıq və heyvandarlıq yüksək inkişaf edib, Yevlax Hava Limanı isə gələcəkdə kənd təsərrüfatı məhsullarının beynəlxalq bazarlara sürətli ixracı üçün hava loqistikası potensialına malikdir.
Bərdə rayonu regionun ticarət və kənd təsərrüfatı mərkəzidir. Pambıqçılıq və tərəvəzçilik üzrə ixtisaslaşan rayonda pambıq emalı zavodları fəaliyyət göstərir. Bərdənin qədim tarixi həm də daxili turizmin inkişafı üçün mədəni potensial vəd edir. Rayonun geniş suvarma şəbəkəsi intensiv kənd təsərrüfatının (xüsusilə istixana təsərrüfatlarının) genişləndirilməsi üçün idealdır.
Ağcabədi rayonu Azərbaycanın ən iri heyvandarlıq və südçülük bazalarından biridir. İri süd emalı zavodları və müasir heyvandarlıq kompleksləri bu rayonda süd məhsulları sənayesinin sütununu təşkil edir. Həmçinin, pambıq istehsalında ölkə liderlərindən biri olması burada tekstil sənayesinin aşağı həlqələrinin qurulması üçün xammal bazası yaradır.
Göyçay rayonu dünya bazarında tanınan "Göyçay narı" ilə meyvəçilik və emal sənayesi üzrə unikal imkanlara malikdir. Rayonun iqtisadiyyatı əsasən nar və digər meyvələrin yetişdirilməsi, onların şirə və konsentrat kimi emal edilərək ixrac olunması üzərində qurulub. Bu sahədə brendləşmə və aqroturizm (Nar bayramı kimi tədbirlər vasitəsilə) rayonun ən böyük gəlir mənbəyidir.
Beyləqan rayonu strateji pambıqçılıq və taxılçılıq potensialı ilə seçilir. Rayonun geniş torpaq ehtiyatları iri aqroparkların fəaliyyəti üçün münasibdir. Heyvandarlıq sahəsində də böyük payı olan Beyləqan, xüsusilə ət məhsullarının istehsalı və emalı zəncirində əhəmiyyətli yer tutur.
Ağdaş rayonu bağçılıq (xurma və meyvə istehsalı) və taxılçılıq imkanları ilə zəngindir. Bakı-Tiflis magistralı üzərində yerləşməsi rayonda yol kənarı xidmət və ticarət infrastrukturunun inkişafına təkan verir. Tarixi ipəkçilik ənənələrinin bərpası və meyvə qurutma müəssisələrinin yaradılması rayon üçün perspektivli sahələrdir.
Kürdəmir rayonu respublikanın mühüm nəqliyyat qovşaqlarından biri olmaqla yanaşı, heyvandarlıq və taxılçılıq üzrə ixtisaslaşıb. Rayonun iqlimi həm də üzümçülüyün bərpası və şərabçılıq üçün potensial yaradır. Magistral yolların kəsişməsi burada iri logistika mərkəzlərinin və kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı bazarlarının inkişafını şərtləndirir.
Ucar rayonu mühüm dəmir yolu və avtomobil yolu qovşağı olaraq nəqliyyat-loqistika sektorunda güclü mövqeyə malikdir. Quşçuluq və taxılçılığın inkişaf etdiyi rayonda sənaye tipli quşçuluq fabrikləri üçün münasib mühit var. Ucarın coğrafi yerləşməsi onu qonşu rayonların məhsullarının toplandığı və paylandığı mərkəzə çevirmək potensialı verir.
Nazim Hacıyev
Məqalə Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “Regionların sosial-iqtisadi inkişafının təşviq edilməsi” istiqaməti üzrə hazırlanmışdır.
Telegram kanalımız
