Alyaskanın Bristol körfəzində beluqa populyasiyasını araşdıran alimlər müəyyən ediblər ki, bu Arktika balinaları həyatları boyu çoxsaylı fərqli tərəfdaşlara sahib olurlar. Gözlənilməz kəşf hətta kiçik populyasiyanın belə necə genetik müxtəlifliyi və təhlükələrə qarşı davamlılığı qoruduğunu izah edə bilər...
Poliqon xəbər verir ki, Frontiers in Marine Science jurnalının məlumatına görə, tədqiqatçılar ənənəvi həyat tərzi sürən yerli ovçuların iştirakı ilə toplanmış 623 beluqanın DNT-sini analiz ediblər. Genetik məlumatlar göstərib ki, həm erkəklər, həm də dişilər alimlərin əvvəllər balinakimilər üçün tipik saydığı modelə uyğun davranmırlar.
Cinsi dimorfizmin güclü olması — yəni erkək beluqaların dişilərdən xeyli iri olması — alimlərdə bu növün poligin cütləşmə sisteminə malik olması barədə fikir formalaşdırmışdı. Bu modeldə bir neçə dominant erkək dişilərin əksəriyyətini mayalandırır. Belə sistem quru heyvanlarında və bir çox dəniz məməlilərində tez-tez müşahidə olunur.
"Biz ən iri və ya ən aqressiv erkəklərin ən çox nəslə sahib olduğu bir ssenari gözləyirdik", deyə Florida Atlantik Universitetindən tədqiqatın aparıcı müəllifi doktor Qreq O’Kerri-Krou izah edib.
Lakin DNT analizinin nəticələri başqa mənzərə göstərib: heç bir erkək çoxalmada dominant olmayıb və uğurlu cütləşmələr çox sayda fərd arasında paylanıb.
Alimlər hesab edirlər ki, bu strategiya okeanda tərəfdaş tapmağın çətinliyi və beluqaların son dərəcə uzunömürlü olması ilə bağlıdır — onlar 90 ilə qədər yaşaya bilirlər. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, erkəklər "uzun oyun oynayır", yəni bir-iki mövsüm yox, onilliklər ərzində çoxalırlar.
Dişilər də müxtəlif illərdə tərəfdaşlarını dəyişirlər. Bu, genetik cəhətdən zəif erkəklə cütləşmə riskini azaltmağa yönəlmiş bir növ "sığorta strategiyası" ola bilər.
Bristol körfəzindəki beluqa populyasiyası cəmi təxminən 2000 fərddən ibarətdir, lakin qohumlararası cütləşmə (inbriding) səviyyəsi təəccüblü dərəcədə aşağı çıxıb. O’Kerri-Krounun sözlərinə görə, tərəfdaşların mütəmadi dəyişdirilməsi genetik müxtəlifliyi qorumağa kömək edir ki, bu da xüsusilə kiçik heyvan qrupları üçün vacibdir.
"Balalar çoxlu fərqli atadan olduqda, populyasiya xəstəliklərə və ətraf mühit dəyişikliklərinə qarşı daha davamlı olur", deyə alim qeyd edib.
Komanda araşdırmanı davam etdirməyi və vəhşi təbiətdə beluqaların cütləşmə davranışını birbaşa müşahidə etmək üçün dronlardan istifadə etməyi planlaşdırır. Məqsəd bu balinaların buzlar arasında və dəyişkən iqlim şəraitində yaşamağa uyğunlaşmaq üçün reproduktiv strategiyalarını necə formalaşdırdıqlarını daha yaxşı anlamaqdır.
Poliqon.info
