Azərbaycan Prezidenti tərəfindən “Rəqəmsal dövlət maliyyəsi” informasiya sisteminin yaradılması və hüquqi çərçivəsinin təsdiqlənməsi dövlət maliyyə idarəçiliyində struktur səviyyəli rəqəmsal transformasiyanın yeni mərhələsinə keçidi ifadə edir. Fərman dövlət büdcəsinin planlaşdırılmasından icrasına, nəzarət və təhlildən borc idarəçiliyinə qədər bütün maliyyə zəncirinin vahid rəqəmsal mühitdə birləşdirilməsini nəzərdə tutur və bu istiqamətdə institusional koordinasiyanın gücləndirilməsini hədəfləyir.
Qlobal praktikada son onillikdə dövlət maliyyəsinin rəqəmsallaşdırılması fiskal dayanıqlığın möhkəmləndirilməsi və şəffaflığın artırılması üçün əsas alətlərdən biri kimi çıxış edir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun və Dünya Bankının qiymətləndirmələrinə görə, tam inteqrasiya olunmuş maliyyə informasiya sistemləri tətbiq edən ölkələrdə büdcə icrasında gecikmələr azalır, kassa idarəçiliyi optimallaşır və fiskal risklərin erkən aşkarlanması imkanları genişlənir. Estoniya, Cənubi Koreya və Yeni Zelandiya kimi ölkələrdə bu tip sistemlər dövlət xərclərinin real vaxt rejimində izlənilməsinə, dövlət borcunun daha çevik idarə olunmasına və qərar qəbuletmə prosesində analitik əsasların güclənməsinə şərait yaradıb.
Azərbaycan üçün təsdiqlənmiş “Rəqəmsal dövlət maliyyəsi” informasiya sistemi məhz bu qlobal tendensiyalarla uzlaşır. Sistem 13 əsas altsistemi əhatə etməklə büdcə məlumatlarının idarə edilməsi, dövlət maliyyə nəzarəti, investisiya xərclərinin maliyyələşdirilməsi, dövlət borcu və maliyyə öhdəliklərinin monitorinqi kimi kritik sahələri vahid ekosistemdə birləşdirir. Bu yanaşma maliyyə məlumatlarının parçalanmış strukturlardan çıxarılaraq mərkəzləşdirilmiş və standartlaşdırılmış formada toplanmasını təmin edir ki, bu da məlumatların dəqiqliyini və müqayisəolunanlığını artırır.
Xüsusilə dövlət investisiya layihələrinin qiymətləndirilməsi və maliyyələşdirilməsi üzrə rəqəmsal monitorinq mexanizmlərinin tətbiqi xərclərin səmərəliliyinə birbaşa təsir göstərə bilər. Dünya Bankının məlumatlarına əsasən, rəqəmsal nəzarət alətləri tətbiq olunan ölkələrdə investisiya layihələri üzrə xərc aşmaları orta hesabla 15-20 faiz azalır. Bu kontekstdə Azərbaycanın dövlət investisiya portfelinin həcmi və regional inkişaf layihələrinin artan payı nəzərə alındıqda, sistemin tətbiqi fiskal intizamın möhkəmlənməsi baxımından əhəmiyyətli potensial yaradır.
Digər mühüm məqam dövlət borcunun və maliyyə öhdəliklərinin idarə edilməsinin vahid platformada cəmlənməsidir. Qlobal maliyyə bazarlarında qeyri-sabitlik şəraitində borc portfelinin strukturunun real vaxtda izlənməsi və risklərin modelləşdirilməsi dövlətin borclanma strategiyasının daha çevik qurulmasına imkan verir. OECD ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, bu tip sistemlər borc xidmətinin büdcə üzərində təzyiqini azaltmaqla yanaşı, kredit reytinqlərinin qorunmasına da müsbət təsir edir.
