BAKI, TurkicWorld, AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Qərb ölkələrinin yeni təşəbbüsü Kiyevin müdafiəsini gücləndirməyi hədəfləsə də, mexanizmlərin icrası və sürəti ilə bağlı suallar qalmaqdadır.
Yanvarın əvvəlində Parisdə 30-dan çox Qərb ölkəsinin liderləri Rusiyayla mümkün atəşkəs razılaşmasından sonra qüvvəyə minməsi nəzərdə tutulan Ukrayna üçün təhlükəsizlik təminatları çərçivəsini müzakirə ediblər. “İstəkli ölkələr koalisiyası” adlandırılan təşəbbüs çərçivəsində ABŞ-ın rəhbərlik edəcəyi atəşkəsə nəzarət mexanizmi, eləcə də Fransa və Böyük Britaniyanın aparıcı rol oynayacağı çoxmillətli qüvvələrin yerləşdirilməsi ehtimalı gündəmə gətirilib.
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron təqdim olunan təminatları “möhkəm” adlandırsa da, Almaniya Kansleri Fridrix Merts Almaniya qüvvələrinin yalnız atəşkəsin monitorinqində iştirak edə biləcəyini və qonşu ölkədə yerləşəcəyini bildirib. Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer isə razılaşma olacağı təqdirdə Ukraynada hərbi mərkəzlərin yaradılacağını və müdafiə məqsədli infrastrukturun qurulacağını deyib.
Litvada səfərdə olan Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski təhlükəsizlik təminatları ilə bağlı sənədin ABŞ Konqresinə və Ukrayna parlamentinə təqdim edilməyə tam hazır olduğunu açıqlayıb. Bununla belə, sənəd hələ açıqlanmayıb və təminatların praktik icra mexanizmləri aydın deyil.
Ukraynalı ekspertlər sənədin real icra alətlərindən məhrum qalacağı təqdirdə effektiv olmayacağını vurğulayırlar. Onların fikrincə, Rusiyanın mümkün pozuntularına cavabın gecikməsi ciddi risk yaradır. Analitiklər bildirirlər ki, sabit atəşkəs yalnız Ukraynanın hərbi və iqtisadi üstünlüyü və ya ən azı tarazlığı ilə mümkün ola bilər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Ukraynanın müdafiə sənayesi kifayət qədər maliyyələşdirildiyi halda potensialını ikiqat artıra bilər. Bunun isə xarici investisiya və silah tədarükünün sürətləndirilməsindən asılı olduğu bildirilir. Digər tərəfdən, təhlükəsizlik təminatlarının bəzi dairələrdə real hərbi cavab mexanizmi olmayan “təminatlar” kimi qiymətləndirilməsi də müzakirə olunur.
Ukrayna cəmiyyətində isə skeptisizm qalmaqdadır. Bir çox vətəndaş üçün gündəlik təhlükəsizlik problemləri və infrastrukturun qorunması prioritet olaraq qalır. Müsahibə verən sakinlər təminatların kağız üzərində yaxşı səsləndiyini, lakin real müharibə şəraitində sözlərin kifayət etmədiyini bildirirlər.
