Gizli texnologiyaya sahib yeni nəsil Çin bombardmançısı stels xüsusiyyətlərini itirmədən 62% daha sürətli ola bilər...
Poliqon Interesting Engineering-ə istinadən xəbər verir ki, çinli alimlərin yeni araşdırmasına görə, texnologiya konstruksiyada struktur dəyişiklikləri etmək əvəzinə bort sensorlarından istifadə etməklə təhlükəsiz uçuş sürətini 62,5% artırmağa imkan verir.
Qeyd olunur ki, Çin aerokosmik tədqiqatçıları təyyarə layihələndirilməsində gələcək stels-bombardmançıların taleyini dəyişə biləcək böyük nailiyyət təqdim ediblər. İş "uçan qanad" tipli təyyarələrin əvvəlkindən xeyli daha sürətli uça bilməsi üçün üsul göstərir.
Bu texnologiya tətbiq edilərsə, yeni nəsil Çin stels-bombardmançıları aşağı radar görünürlüğünü saxlayaraq səsə yaxın və ya səsdən yüksək sürətlərə çata biləcək.
Bu elan onilliklərdir mövcud olan sürət və stels texnologiyası arasındakı balansın dəyişə biləcəyinə işarə edir. Həmin balans uzun müddət ABŞ və Rusiya bombardmançılarının dizaynını məhdudlaşdırıb.
Nəşr xatırladır ki, mühəndislər "uçan qanad" tipli təyyarələri 1930-cu illərdən araşdırırlar. Bu sxemdə füzelaj və qanadlar vahid geniş səthdə birləşir. Bu forma hava müqavimətini azaldır, yanacaq səmərəliliyini artırır və radar əksini xeyli zəiflədir.
Lakin "uçan qanad" konstruksiyasının ciddi çatışmazlığı var. Quyruq hissəsi olmadığından təyyarə tangaj dəyişikliklərinə həddən artıq həssas olur. Eyni zamanda uzun və nazik qanadlar yüksək sürətli hava axınından əyilə bilər. Sürət artdıqca bu əyilmə güclü vibrasiyaya çevrilə bilər və bütün konstruksiya boyu yayılır. Bu isə saniyələr içində sabitliyi poza bilər. Ekstremal hallarda vibrasiya təyyarənin havada dağılmasına səbəb ola bilər.
Bu riski azaltmaq üçün B-2 kimi "uçan qanad" təyyarələrinin sürəti səsdən aşağı səviyyədə məhdudlaşdırılır — təxminən 1234 km/saat (hündürlükdə səs sürətindən aşağı). Bu məhdudiyyət onların hədəflərə tez çatmaq və ya hava hücumundan müdafiə sistemlərindən yayınmaq imkanlarını azaldır.
Çin alimləri nə hazırlayıb
Yeni işdə çinli alimlər bu köhnə problemə həll təklif ediblər. "Yeni texnologiya təhlükəsiz uçuş sürətini 62,5% artıraraq bu sahədə dünya rekordu müəyyən edir", deyə Nankin Aviasiya və Kosmonavtika Universitetinin press-relizində bildirilir.
Yanaşma aktiv boğma (söndürmə) prinsipinə əsaslanır. Ağır gücləndirmələr əlavə etmək və ya planeri yenidən layihələndirmək əvəzinə sistem bort sensorlarından istifadə edir. Bu sensorlar uçuş şəraitini daimi izləyir və vibrasiyanın ilkin əlamətlərini aşkar edir.
Toplanan məlumatlara əsasən sistem qanadların ətrafındakı hava axınını operativ şəkildə tənzimləyir. Bu reaksiya görünməz dayaq kimi işləyərək vibrasiyanı güclənməmiş dayandırır. Metod ciddi struktur dəyişiklikləri tələb etmir və gələcək layihələrə inteqrasiyanı asanlaşdırır.
10 illik tədqiqat və real uçuş sınaqları
Komanda sistemi əsaslandıran nəzəriyyə üzərində 10 il işləyib. Onlar vibrasiya proqnozlaşdırma metodunu sadələşdirərək dörd əsas faktora endiriblər. Bu, Çində ilk tam müstəqil, sərt-elastik, əlaqəli uçuş dinamikasını modelləşdirən proqram təminatının yaradılmasına imkan verib. Bu model yüksək sürətlərdə elastik qanadla füzelajın qarşılıqlı təsirini təsvir edir.
İdeyanı yoxlamaq üçün tədqiqatçılar uzun, dar qanadlı "uçan qanad" tipli pilotsuz aparat hazırlayıblar. Sınaq uçuşları zamanı aparat vibrasiya yaranmazdan əvvəl adi flater (aeroelastik titrəmə) həddindən 62,5% yüksək sürətə çatıb. Bu, "uçan qanadlar" üçün sürət göstəricilərində dünya etalonu sayılır.
Alimlər izah edir ki, əgər hər hansı model hazırda 0,5 Max sürətlə uça bilirsə, yeni texnologiya ilə bu göstərici 0,7 Max-a çatdırıla və konstruksiya daha stabil ola bilər. 0,7 Max təxminən kruiz hündürlüyündə 864 km/saat deməkdir.
Bu, gələcək bombardmançılar üçün nə deməkdir?
Gözlənilir ki, gələcək Çin H-20 bombardmançısı B-2-yə bənzər "uçan qanad" sxemindən istifadə edəcək. Vibrasiyanın boğulması texnologiyası sayəsində o, az görünürlüyünü qoruyaraq daha yüksək sürətlə uça biləcək. Bu, maskalanmanı daha yaxşı sürət və manevr imkanları ilə birləşdirəcək və gələcək hərbi hava qüvvələrinin dizayn və tətbiq yanaşmalarını dəyişə bilər.
Çin silahları ilə bağlı digər xəbərlər
Bu yaxınlarda məlum olub ki, Çində minlərlə balıqçı gəmisi artıq iki dəfə təxminən 460 km uzunluğunda nəhəng "üzən baryerlər"in yaradılması üzrə təlimlər üçün səfərbər edilib.
İlk dəfə 2025-ci ilin sonunda təxminən 2 min Çin gəmisi qəfil balıqçılığı dayandıraraq və ya limanları tərk edərək Şərqi Çin dənizində iki uzun paralel sırada toplaşıb. Oxşar vəziyyət bu ilin əvvəlində də təkrarlanıb.
Poliqon.info
