Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen ABŞ ilə münasibətlərin gələcəyinin qeyri-müəyyən olduğunu bildirib. “New York Times”da dərc olunan müsahibədə Frederiksen ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanı ilhaq etmək təhdidlərinin "köhnə dünya nizamının bitdiyini göstərir" dediyini bildirib.
Hafta.az yazır ki, Berlindəki Danimarka səfirliyində Amerika qəzetinin suallarını cavablandıran Frederiksen ABŞ ilə münasibətlərin gələcəyinin qeyri-müəyyən olduğunu vurğulayaraq deyib: "Ümid edirəm ki, müttəfiqliyimiz davam edəcək, amma nə baş verəcəyini bilmirəm".
Frederiksen bildirib ki, Trampın NATO və Avropa ilə münasibətləri təhlükəyə atan açıqlamalarından sonra Avropa Vaşinqtondan müstəqilliyini artırmaq üçün radikal addımlar atmalıdır.
O, Avropa ölkələrinin 2030-cu ilə qədər hərbi xərclərini sürətlə artırmalı və öz müdafiələri üçün tam məsuliyyəti öz üzərinə götürməli olduqlarını vurğulayıb. Lakin NYT təhlili yazır ki, bu, "ən sərt Avropa təhlükəsizlik mütəxəssislərinin standartlarına görə belə fövqəladə dərəcədə iddialı bir zaman xəttidir".
Yanvarın 21-də İsveçrənin Davos şəhərində keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda (WEF) Tramp Qrenlandiya ilə bağlı "gələcək razılaşma üçün çərçivə"nin yaradıldığını elan edib. Amma o, NATO-nun baş katibi Mark Rutte ilə məsləhətləşərək müəyyən etdiyi çərçivənin təfərrüatlarını paylaşmayıb.
"The Telegraph" qəzeti iddia edirdi ki, ada ilə bağlı Birləşmiş Krallıq və yunan Kipri arasında bağlanmış razılaşmaya bənzər bir razılaşma əldə edilib. Bu razılaşmaya əsasən, ABŞ ordusunun adada hərbi təlim və kəşfiyyat fəaliyyətləri aparmasına icazə veriləcəyi və hərbi baza ərazilərinin ABŞ ərazisi hesab ediləcəyi iddia olunur.
Böyük Britaniyanın Kiprdə idarə etdiyi bazalar da oxşar statusa malikdir. Şimali Qrenlandiyadakı Pituffik Kosmik Limanı adadakı yeganə aktiv ABŞ bazasıdır.
"Wall Street Journal" 21 yanvar tarixli hesabatında ABŞ-a Qrenlandiyanın mineral ehtiyatlarına xarici investisiyalar üzərində prioritet veto hüququ verilə biləcəyini irəli sürdü. Bu baş verərsə, ABŞ adaya Çin və Rusiyadan investisiyaları dayandıra bilər.
Digər tərəfdən, Frederiksen Qrenlandiya məsələsinin Danimarka və onun Avropa müttəfiqləri üçün "qırmızı xətt" olduğunu təkrarlayaraq, NATO-nun baş katibi Ruttenin Danimarka adından belə bir məsələ ilə bağlı danışıqlar aparmaq səlahiyyətinin olmadığını vurğulayıb.
Avropa diplomatları bildirirlər ki, Trampın Davosdakı açıqlamalarından sonra NATO Çin və Rusiyanın Arktikada təsirini məhdudlaşdırmaq üçün daimi missiya yaratmağa diqqət yetirir. Frederiksen də bu səyləri təsdiqləyib.
Ukrayna və Qrenlandiya məsələlərinin Avropa üçün maraqlar toqquşması yaratmadığını iddia edən Danimarka lideri çıxışını belə yekunlaşdırıb: "Mən heç vaxt Ukraynadakı müharibənin Ukrayna ilə bağlı olduğuna inanmamışam; bu, Rusiya ilə, Rusiyanın imperiya iddiaları və bir anda Avropa ilə müharibəyə hazırlığı ilə bağlı idi. Qrenlandiyadakı vəziyyətə də eyni baxış bucağından baxılmalıdır. Bu, Qrenlandiya ilə deyil, dünyanın necə dəyişməsi ilə bağlıdır".
